Kanıtlı Türkoloji Araması

KARACAOGLAN TÜRKMENİSTAN'A YERLEŞEBİLİR Mİ? Does Karacaoglan Nestle to Turkmenistan? Prof. Dr. Umay GÜNAY* ÖZET 16. yüzyılda yaşadığı bilinen Karacaoğlan 'zn hayatı ile ilgili bilgiler sözlü gelenekte yaşayarak efsaneleşmiştir. Türkiye sahasında yetişen Karacaoğlan, Balkanlardan Türkmenistan 'a kadar olan geniş bir sahada bilinmektedir. Anahtar Kelimeler: Karacaoğlan, Balkanlar, Türkmenistan ABSTRACT The information about Karacağlan who is known ta have lived in 16. century lıave become legendary by liviııg in oral tradition. Karacaoğlaıı, who was grown in Turkish area, is kııown in a wider area froın Balkans ta…

Sayfa

11 / 11

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

ÇÜTAD Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi Cilt 2, Sayı 1 / Haziran 2017 Selçuk Üniversitesi’nde, Müjgan Cumbur’un “Karacaoğlan – Şiirler” adlı eseri temel alınarak yapılan bir lisansüstü çalışmada, Karacaoğlan’ın şiirlerinde geçen yer isimleri de taranarak bu yerlerin hangi coğrafyada oldukları tespit edilmiştir (Haylaz 2011: 21-31). Bu araştırmaya göre, Karacaoğlan’ın şiirlerinde tespit edilen 158 yer ismi vardır. Bu yer isimlerinden 68’i Çukurova - Antep - Maraş üçgeni içerisinde yer almaktadır. Karacaoğlan’ın şiirlerinde karşılaşılan yer isimlerinin 56’sı, günümüzde Çukurova Bölgesi’ne yakın…

Sayfa

4 / 15

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

ÇÜTAD Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi Cilt 2, Sayı 1 / Haziran 2017 Ayrıca bu uydurma işle uğraşan şahıs, asırlardır Başdere Pazarı olarak bilinen pazarın adını da “Karacaoğlan Pazarı” diye değiştirmek istemekte, yapmış olduğu karalamalarda da Başdere Pazarı’nın ismini “Karacaoğlan Pazarı” diye yazmaktadır. İddia sahibi şahsın Karacaoğlan’dan da eski olan bin yıllık Başdere Pazarı’nı Karacaoğlan Pazarı diye değiştirmeye kalkışması tarihi de tahrif etmektir. Aynı şahıs daha önce yazdığı eserinde söz konusu pazar yerinden bahsederken “MESİRE YERLERİ: Pazarlar: Başdere, Cuma günleri (Başdere…

Sayfa

13 / 15

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

ÇÜTAD Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi Cilt 2, Sayı 1 / Haziran 2017 Geliş Tarihi: 23.06.2017 Kabul Tarihi: 28.06.2017 KARACAOĞLAN’IN MEMLEKETİ TARTIŞMALARI VE BİR MEZAR TAŞI UYDURMASI Orhan YAVUZ 1 ÖZET Karacaoğlan XVII. yüzyılda yaşamış bir saz şairidir. Onun memleketi, doğduğu yer, doğum ve ölüm tarihleri hâlen bilim adamlarını uğraştıran konular olarak devam etmektedir. Anadolu’da birçok yer, şairi kendi memleketlisi olarak kabul etmektedirler. İşte bu yerlerden biri de Sarıveliler’dir. Karacaoğlan’ın bir şiirinden yola çıkarak yapılan bu sahiplenme, geçtiğimiz yıllarda, Karacaoğlan’a…

Sayfa

1 / 15

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…ve ardıç ağaçlarından söz eder. Şiirlerde geçen meyveler çoğu zaman sevgili veya güzelin çeşitli uzuvlarının nitelenmesi için kullanılır. Örneğin kiraz, dudak; alma ise yanak için bir benzetme unsurudur. Karacaoğlan’ın şiirlerinde yüksek yaylalar, engin ovalar, coşkun akan sular, başı dumanlı dağlar; ilkbahar, yaz ve kış mevsimlerinden bahsettiği ve zaman zaman hislerini onlarla paylaştığı, dertleştiği; onlar aracılığıyla ifade ettiği - Çukurova’nın yeşillenmesinin bayramlık giyen bir çocuğa benzetilmesi, kışın sert ve acımasız olmasından dolayı azgın yüzlü bir insana benzetilmesi gibi- görülür. Kısacası…

Sayfa

69 / 85

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

Haziran 2022 BÜLENT ARI KARACAOĞLAN’DA ÇUKUROVA COĞRAFYASI3 Giriş Adana ve çevresinde Karacaoğlan ile başlayan bir âşıklık geleneğinden söz edilebilir. Aslında Türk Halk Edebiyatı içerisinde 16-19. yüzyıllar arasında altı Karacaoğlan ile karşılaşırız (Başgöz, 1977:5). Bunlardan 16. yy’da yaşayan Karacaoğlan’ın asker olduğu dolayısıyla da Bektaşi olduğu konusunda araştırmacılarımızdan Şükrü Elçin, Umay Günay ve İlhan Başgöz’ün aynı fikre sahip oldukları görülmektedir. (Sakaoğlu, 2004:30). Bizim şiirlerini incelediğimiz Karacaoğlan ise bunların içerisinde en tanınmışı olan Çukurova çevresinde yaşamış…

Sayfa

49 / 85

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

ULUSLARARASI TÜRKOLOJİ ARAŞTIRMALARI SEMPOZYUMU, 2 6 -2 8 EYLÜL 2 019, VAN/ TAM METİNLER Karacaoğlan Hayatı, Sanatı, Şiirleri (1992); Günay Karaağaç’ın Büyük Karacaoğlan Hayatı ve Bütün Şiirleri (1999); Saim Sakaoğlu’un Karacaoğlan (2012) gibi bazı önemli çalışmalarda şiirin Karacaoğlan adına kayıtlı olduğu görülür. Bu yayınlarda son dörtlüğünün eksik olduğu bilgisi de verilir. Esas ilginç olan ise, Sadeddin Nüzhet Ergun'un Karacaoğlan Hayatı ve Şiirleri Yeni İlavelerle (1955) adlı kitabında da bu koşma, Karacaoğlan adına kayıtlı bulunuşudur. Öyle anlaşılıyor ki Ergun, daha evvel Türk Şairleri adlı eserinde bu…

Sayfa

6 / 10

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…yüzler sürenler Mahrûm kalmaz anun nûnn görenler Vanlı Küçük eydür ağalar begler Yiğidin alnına yazılan gelür (Güneş, 2015: 246-247) Görüldüğü üzere Türk Şairleri’nde Beyoğlu maddesi için verilen şiir örneği; Karacaoğlan, Dadaloğlu, Cingözoğlu Seyyid Osman ve Vanlı Küçük adına da kayıtlıdır. Karacaoğlan dışında diğer şairlerin adının geçtiği mahlas bendi mevcuttur. Burada şiirin kime ait olduğu önemli değildir. Esas önemli olan Beyoğlu’na ait olup olmadığıdır. Türk Şairleri'nde verilen bu örneği dikkate alacak olursak Beyoğlu mahlaslı bir şairin olmadığını söyleyebiliriz. SONUÇ Türk Halk şiirinde bazı…

Sayfa

9 / 10

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…tahminden öteye geçmediği şairler ele alınırken daha dikkatli olunmalı ve ulaşılabilen bütün kaynaklar görülerek mukayeseli tedkikler yapılmalıdır. KAYNAKÇA Cevdet Kudret (1985). Halk Şiirinde 3 Büyükler: Karacaoğlan, İstanbul: inkılâp Kitabevi Cunbur, Müjgan (1985). Karacaoğlan, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınlan Erdoğan, Hilal (2014). "Beyoğlu, İbrahim”, Türk Edebiyatında İsimler Sözlüğü. http://www.turkedebiyatüsimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=5521 [E.T.: 28.07.2019] Ergun, Sadeddin Nüzhet (1936). Türk Şairleri 4 C., İstanbul. Ergun, Sadeddin Nüzhet (1955). Karacaoğlan Hayatı ve…

Sayfa

10 / 10

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…toplumsal belleğe taşıyarak onu ebedl kılar. Özellikle metin içinde ge- çen mahlaslar ve türkünün adına yakıldığı kişiler, zaman ve mekanda ölümsüz- leşerek milletin bilinci ve belleğinde sonsuza dek yaşar. Karacaoğlan, Gevheri, Ercişli Emrah, Aşık Ömer, Ruhsafi. Aşık Diyarı, Neşet Ertaş, Muharrem Ertaş, Aşık Mahsuni Şerif, Aşık Veysel, Ozan Arif Hacı Taştan vb. gibi türkü dostları, saz ve nağmenin her teline dokunuşunda kendilerini ölümsüzleştirir. Örneğin Kara- caoğlan (1606,1636-1686) yılları arasında yaşamasına rağmen yazdığı, yaktığı türküler onu kültürel bellek mekanlanrruzdan silinmekten kurtarır.…

Sayfa

10 / 14

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

Haziran 2022 araştırıcı farklı yorumlarda bulunmuştur. Yine de gerçeğe en uygun tahminin 17. yüzyıl olduğu söylenebilir. Bunun için en önemli tanık Karacaoğlan’ın kullandığı dil, daha doğrusu o dönemin dil özellikleridir. Karacaoğlan’ın sazına hakim olduğu ve sazını eline alarak çok yer dolaştığı söylenebilir (Sakaoğlu, 2005: 115). Halk arasında anlatılan rivayetlerden onun badeli bir âşık olduğu anlaşılmaktadır (Soylu, 1972: 15). Şiirlerinde aşk, doğa, gurbet, ayrılık gibi konuları, beşeri ilişkiler içerisinde gerçekçi bir anlayışla dile getirdiği söylenebilir(BrıttannıcaCompton’s, 1992: 323.). Kısacası…

Sayfa

50 / 85

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

Doç. Dr. Salahaddin BEKKİ 4- "Ahu Gözlerini Sevcliğiıu Dilber " Sözleri Karacaoğlan'a ait olan bu türkü,1RTTHM Rep. 2251 numarada kayıtlı olup kaynak kişi Neşet Ertaş olarak geçmektedir. Tamaını kaynaklarda dört dörtlüik olarak geçen Karacaoğlan' ııı koşması (Sakaoğlu 2004. 511), Neşet Ertaş tarafından üç dörtlük olaraık okunmuş, Karacaoğlan'ııı söylediği ikinci dörtlüğün üçüncü dizesi (Öksüzüm garibim bana yazıktır) , de son dörtlüğün üçüncü dizesine alıııarak orada geçen "garip" kelimesi Neşet Ertaş'ııı malılasıııı karşılar hale getirilmiştir. (AWgan 2003: 107. 108) 4a- Neşet Ertaş metni: Ahu gözlerini…

Sayfa

12 / 20

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…Yine sade bir dil ile söylenmiş ve sekiz heceli bir şiirle karşı karşıyayız. Bu durumda şiir Erzurumlu Emrfilı'a ait olamaz. TRT repertuvarında Sefil Ali mahlaslı olarak kayıtlı olan bu şiirin sahibi çoktur: Karacaoğlan, Ercişli Emrfilı, Erzurumlu Emrah, Ruhsati. Bu şiir Eflatun Cem' de Erzurumlu Emrfilı adına kayıtlıdır. Bundan dolayı diğer kaynaklarda hep Erzurumlu Emrah'ın zannedilmiştir. Yıllar önce Calıit Öztelli bu şiirin Erzurumlu Emrah'ın değil Karacaoğlan'ın olduğunu yazmıştı(Öztelli, 34.s.). Daha soma Nail Tan bu şiirle ilgili daha detaylı bir makale yazarak şiirin Karacaoğlan'a ait olduğunu ispat…

Sayfa

7 / 8

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…Sim bileki nâzik elli nazenin O keklik misâlim hani görünmez (Köprülü, 1929: 35) 2.1.3. Rengi Bazı kekliklerin gagası ve ayakları kırmızı renkte olduğu için, halk arasında kınalı keklik olarak anılır. Karacaoğlan, iki yerde onun bu al renginden söz eder. İlk dörtlükte sevgiliyi su başına inen al kınalı kekliğe benzeten şair, ikinci dörtlükte yiğit kimsenin kınalı keklik gibi kendini sarp yerlere çekmesi gerektiğini söyler. Çünkü bey oğlu keklikleri avlayan doğan kuşuyla gezmektedir: Üçü orta boylu gayetle güzel Üçü uzun boylu gözlerin süzer Dedim: Akça ceyran gölde ne gezer Al kınalı keklik indi pınara…

Sayfa

5 / 14

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

Bozyiğit, A. Esat (1993). “Halk Kültürümüzde Keklik Motifi ve Çukurova'dan Örnekler”, II. Uluslararası Karacaoğlan - Çukurova Halk Kültürü Sempozyumu 20-24 Kasım 1991 Bildiriler Kitabı, Adana: Adana Valiliği Yayınları, s. 355-368 Cevdet Kudret, (1985). Halk Şiirinin Üç Büyükleri 3: Karacaoğlan, İstanbul: İnkılâp Kitabevi. Çelepi, Mehmet Surur (2005). “Âşık Ömer Divâm’nm Tahlili”, Yüksek Lisans Tezi, İsparta: Süleyman Demirel Üni. Çelik, Türkan (2008). “Uşak İlyaslı Kasabası Folkoru”, Yüksek Lisans Tezi, Kütahya: Dumlupınar Üni. Eberhard, W olfiam (2000). Çin Simgeleri Sözlüğü, (Haz: Sabri Gürses, Zeliha Güler),…

Sayfa

11 / 14

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…32 GÖKSUN'LU BİR AŞIK: Bekir KARSLI Yrd. Doç. Dr. Bülent Arı ............ ............................. .. ............................................. 4 l ANADOLU HALK ŞİİRİ GELENEGİNDE KARACAOGLAN'DAN RECEP HJFZI'Y A ŞİİR MİRASI Prof.Dr. Ensar ASLAN .......................................................................................... 53 BEDRİ RAHMİ EYUBOÔLU (1913 GÖRELE-1975 İSTANBUL) Yrd. Doç. Dr. Bedri AYDOGAN .................................. ......................................... 65 HALK KÜLTÜRÜ KAYNAGI OLARAK DİVAN ŞİİRİ Prof. Dr. H. Dilek Batislam…

Sayfa

2 / 12

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…bir başka özelliği ise; saz şairi dışında daha geçmesi gerekir. Burada ustasından bu işin çok kalem şâiri olmalarıdır. Belli başlı şâirlere inceliklerini, daha çok pratik yaparak öğren- örnek olarak Karacaoğlan, Gevherî, Âşık mek mecburiyeti vardır. Ömer, Katibî, Kayıkçı Kul Mustafa, Ercişli Saz ile âşık arasında çok önemli bir Emrah’ı gösterebiliriz. bağ vardır. Saz, âşığın dostudur. Saz, âşık için 18. yüzyıl âşık edebiyatı için pek par- bazen neşe ve kederlerini haykırdığı, bazen lak bir zaman dilimi değildir. Bu asırda şâir kendini teselli etmeye çalıştığı, bazen de ek- sayısı artmış olmakla…

Sayfa

3 / 18

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…Güler Fedai, Ayşe Gökyiğit, Mustafa Demirbaş ve Celal Büyüktuna’nın çabalarının ilçe turizmine de büyük katkı sağlayacağı ifade edildi. Tarsus Belediyesi Tarafından Geleneksel Hâle Getirilen 12. Uluslararası Karacaoğlan Şelale Şiir Akşamları Gerçekleştirilmiştir (17-20 Eylül 2013): Türkiye ve Türk Dünyasından gelen tanınmış şair ve ozan- lar kendi eserlerini okumuşlardır. Eserlerin bir kısmı Karacaoğlan ve Tarsus şeh- rine ithaf edilmiştir. VIII. Milletlerarası Türkoloji Kongresi (30 Eylül-4 Ekim 2013) İstanbul Üniversitesi Tarafından Düzenlendi: 310 panelist ve bildiri sunan bilim in-

Sayfa

19 / 36

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

Doç. Dr. Salahaddin BEKKİ Bir ayn/ık bir yoksuzluk biri de ölüm (Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu Konseri (2000)' kaydından deşifre edilmiştir.) 7cl· Tiirkiiniin sözleri Karacaoğlan'ııı şu koşıııasıııa clayaııır: Vara vara vardım ol kara taşa Hasret etti beni kavim kardaşa Sebeb ne gözden akan kanlı yaşa Bir ayrılık bir yoksulluk bir ölüm Nice sultanları tahttan iııdirdi Nicesiııiıı gül beııziııi soldurdu Nicelerin gelmez yola gönderdi Bir ayrılık bir yoksulluk bir ölüm Karac'oğlan der ki kondum göçülmez Acıdır ecel şerbeti içilmez Üç derdim var birbiriııden seçilmez Bir ayrılık bir yoksulluk bir ölüm…

Sayfa

16 / 20

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…(Moran, 2010: 277). Tabiatın, dolayısıyla su imgesinin farklı kullanımları halk şiirinde çokça yer alır. Türk halk edebiyatında su, sevgilinin saflığını, temizliğini vb. ifade eden bir varlıktır. Örnek olarak Karacaoğlan’ın koşmalarında su motifi pınar, nehir, derya olarak görülmektedir ve genellikle sevgili (suna, ördek vb.) ile birlikte kullanılır: Yeşil başlı gövel ördek Uçar, gider göle karşı. Eğricesin tel tel etmiş Döker gider yare karşı. (Cumbur, 1973: 307). Karacaoğlan yukarıda bir semaisinin ilk dörtlüğünde sevgilisini su kenarında yabani ördeklerle birlikte irdelemiştir. Klasik Türk şiirinde su imgesi…

Sayfa

5 / 20

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

Karacaoğlan‟ın “leylekler” redifli şiirinde, memleketten memlekete bir seyahate çıkılır. Bu yerlerin birinde “ağaçta biten bir millet, leyleğe ok atan Deccal” vardır; birinde “sade çamurdan bir millet, yarısı altın yarısı çamurdan bir dağ”; bir başkasında “tepesinde gözü, devetabanına benzer izleri olan bir millet”; bir diğerinde “sade çakmak taşından bir dağ, yüksekliğinden aşılmaz bir dağ” vardır. Bir başka memlekette ise gökten yılanlar yağmaktadır. Bu şiirde leylek, gezdiği yerleri bir gezgin şairin hatta biraz da Evliya Çelebi‟nin üslubuyla anlatır: “(...) Aden iskelesi Arap dağından Hastalanmış ayrı düşmüş…

Sayfa

4 / 13

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…olması, kırlangıcın bu anlamda kutsal kabul edilmesi, turnalara olduğu gibi diğer pek çok göçmen kuşa da zarar vermekten sakınılması göçmen kuşların insanın umut ihtiyacına cevap verebilmeleri ile ilgilidir. Karacaoğlan için havada gördüğü haberci kazlar yaylaya, dağa çıkma umudu demek olur: “Havada döner kumru kazlar Acap yayla açıldı mı Çıktı m'ola gelin kızlar Dağlara düzen saçıldı mı” (Karacaoğlan) Leylekler yağmur duası gibi dua-şiirlere de duanın kabulüne vesile olabilecek canlılar olarak girer: “Ekin ektim evlek evlek Sular döktüm külek külek Yedi içti hacı leylek Ver Allah‟ım ver bir sulu sulu yağmur”…

Sayfa

12 / 13

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…Dişleriyle Türkçenin” Adlı Şiiri Üzerine Bir İnceleme kişilik kazanmaya hiç uygun değil.” sözleriyle kişilik kazanmak ve şiirsel kalıplar arasında kesin hükme varan değerlendirmelerle bir bağ kurar.4 Süreya, “Karacaoğlan'a, Emrah'a, şuna buna büyük şair diyenlerin kulakları çınlasın, kişiliksiz de büyük şair olunacağına iman getirmişler demek.” sözleriyle dile getirdiği iddialarına karşın ileride başta“Yunus ki Sütdişleriyle Türkçenin” (Şubat 1969) başlıklı şiirini ve daha nice Halk şiirini ve Halk şairlerini örnek alıp, yücelttiği şiirler yazacaktır. Cemal Süreya, kendi içinde de çelişkiler barındırır gözüken…

Sayfa

4 / 14

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…hakkında fazla bilgi bulunmayan bir Bektaşî şairi(Tokatlı) Gedayî, (asıl adı Ahmet) 1826 yılında Tokat’ta doğmuş, bütün ömrünü İstanbul’da geçirmiştir. Gedayî’nin1887 ya da 1889 da öldüğü tahmin edilir. Karacaoğlan’ın hayatı hakkında da çok kesin bilgiler bulunmamaktadır. 17. yy. şairinin 1606’da doğduğu 1679 veya 1689 da öldüğü sanılmaktadır. Osmanlı’nın iç karışıklıklar içinde olduğu bir dönemde yaşamış; insan, doğa ve aşk konularını temalaştırmıştır. “Ve sen daha nice rastlantılarla Nice suçsuzun başında bulundun ki Göğe urmak ister gözbebekleri Nice şair nice duyarlık elçisi Zehir Kazak zıkkım Gedayi…

Sayfa

10 / 14

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…anlatır. Bağımsızlığı, kötüye ve zâlime karĢı savaĢı dile getirirken Köroğlu ve Dadaloğlu‘nu, mutasavvıf olmamakla birlikte halkı doğru yola çağırırken Ah- med Yesevî‘yi, rahat ve baĢarılı söyleyiĢle Karacaoğlan‘ı hatırlatan; yalın anla- tımıyla Yûnus Emre gibi mesaj veren, zâten onunla aynı kaynaktan beslenen; konu seçimi, konuları ele alıĢ biçimi, üslûbu, edebî anlayıĢı, estetik zevki ve dili halk Ģiiri çizgisinde olan Mahdumkulu, millî unsurlara dönmeyi amaçladı; kah- ramanlık Ģiirleriyle halka cesâret verdi; onların mânevî güçlerini yükseltti, onla- ra destek oldu. Böylece millî Ģâir unvânını…

Sayfa

9 / 10

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…için geçerlidir. B. Âşıkların ve Türkü Yakıcılarının Yaktığı Türküler a. Halk Edebiyatı Nazım Şekliyle Yakılan Türküler Türkülerin oluşmasında ve yayılmasında ikinci önemli kaynak ise âşıklardır. Çukurova’da Karacaoğlan şiirlerini türkü olarak söylemeye “Karacaoğlan türküsü çığırmak” adını verirler. Sosyal bir varlık olarak yaşayan âşık toplumda gördüğünü, işittiğini, yaşadığını sanat yeteneği ölçüsünde sazı eşliğinde dile getirir, topluma duyurur. Zamanla âşık türküleri de anonimleşir. 1. Türkü, “koşma” nazım şekliyle ezgiyle söyleniyorsa nazım şekli “koşma” türü “türkü”dür. 2. Türkü, “mani” nazım şekliyle…

Sayfa

5 / 9

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…Kızılömerli köyünden olan Âşık Abdullah’ı çırak olarak yetiştirir. Beraber sohbetlerde çalıp söylerler. Âşık Hüseyin Çukurova’da âşıklık yaparak geçimini sağlar. Bir gün bir köylü sohbetinde Âşık Hüseyin’in Karacaoğlan kadar güçlü bir âşık olduğunu söylerler. Orada bulunanlardan bazıları buna itiraz ederler. Âşık Hüseyin’i adam salıp çağırtırlar. Bir ihtiyara Karacaoğlan’ın bir türküsünü söylemesini, Âşık Hüseyin’in de cevap vermesini isterler: İhtiyar Baharın geldiğin nerden bileyim Gül dikende biter bülbül daldadır Eyyub'un teninden iki kurt kaldı

Sayfa

11 / 13

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…Bu evlilik yü- yazan âşıklarda mevcuttur. Dadaloğlu, Gün- zünden Çorumlu olduğu ileri sürülmüştür. deşlioğlu, Deli Boran gibi halk şairleri böyle- Her iki evlilik sonucunda da çocuğu olmadığı dir. Bu âşıklar Karacaoğlan ve Köroğlu tarzı- söylenmektedir (Ozankan, 1995:130). nı devam ettirmişlerdir. Kaynaklara göre Ceyhunî sesi güzel, Aruzla yazan ve saz çalan bazı âşıkla- uzun boylu ve yakışıklı bir ozandır. Düğün- rın isimleri ise şöyledir. ‚ Kütahyalı Ârifî, lerle ve kıraathanelerde çöğür denen on iki Kütahyalı Pesendî, Âşık Şem’i, Âşık Şenlik, telli sazını ustalıkla çalar, Tokat, Çorum, Bayburtlu Zihnî,…

Sayfa

4 / 18

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…yayın no.745. Şimşek Umaç, Zeynep (2011), Çepni Ağzı (Dil İncelemesi, Metinler, Sözlük), Yayımlanmamış doktora tezi, Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi. Kilis Elhan, Faruk (2004), Kilis Ağzı ve Şiirleriyle Karacaoğlan’ın Kilisliliği, İstanbul: Kilis Vakfı. Gül, Rıza (1993), Kilis Merkez ve Köyleri Ağzı, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Adana: Çukurova Üniversitesi. Kocaeli Acar, Kenan (1988), İzmit'in Taşköprü, Ova ve Balören Ağızları, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi. Konya Caferoğlu, Ahmet (1994), Anadolu Dialektolojisi Üzerine Malzeme I (Oyunlar, Tekerlemeler, Yanıltmaçlar ve…

Sayfa

17 / 22

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…Cevat Şakir Kabağaçlı, Yılmaz Karakoyunlu, Ataol Behramoğlu, Nazım Hikmet, Ziya Osman Saba, Abdülhak Hamit Tarhan, Aşık Veysel, Tevfik Fikret, Metin Altıok, Ahmet Haşim, Sabahattin Eyüboğlu, Mehmet Taner, Karacaoğlan, Şükrü Erbaş, Edip Cansever, Şükran Kurdakul, Oktay Rifat, Sabahattin Kudret Aksal, Ahmet Telli, Necip Fazıl Kısakürek, Behçet Aysan adlı şairlerin hayat hikâyeleri ve sanat anlayışları anlatılır. 2.2.67. Söz Uçar Bölüm Sayısı Süresi: 13x30 dk. Yayın Tarihi: 04.10.2003 Alt Tür: Edebiyat Her bölümde modern Türk şiirinin yaşayan ustalarından birinin hayatı ve eserleri konu edilir. Programda,…

Sayfa

22 / 28

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…Bir Araş- 20, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, tırma, Atatürk Üniversitesi Folklor ve 2002, s. 532-539. Haber Dergisi Köz, S. 3, 1980. [2003] Anadolu Halk Şiiri Gelene- [1980] Âşık İrfani, Atatürk Üni- ğinde Karacaoğlan’dan Recep Hıfzı’ya versitesi Folklor ve Haber Dergisi Köz, Şiir Mirası, Halkbilimi Araştırmaları S. 5, 1980. I, Dicle Üniversitesi Yayınları, Diyar- [1983] Mihrali Bey Destanı, Şük- bakır, 2003, s. 15-25. rü Elçin Armağanı, Hacettepe Üniver- [2003] Destanların Oluşumu ve sitesi Yayını, Ankara 1983. Türk Destanları, Halkbilimi Araştır- [1993] Halk Şiirimizde Tarihi maları I, Dicle Üniversitesi…

Sayfa

4 / 7

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…2013) Bildiriler, Cilt I, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırşehir, Haz. Salahaddin Bekki, Ahi Evran 2016. Üniversitesi Yayınları, Kırşehir, 2013, Yüksek Lisans s. 57-65. [1993] Hayat DÖNGER, Ansiklopedi Maddeleri Karacaoğlan’da Kadın, Dicle Üniver- [2013] HIFZI, Kağızmanlı Recep sitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Di- (d.1309/1893-ö./1918), Türk Edebiyatı yarbakır, 1993. İsimler Sözlüğü, http://www.turkede- [1993] Özgül BUDAK, Latif Şah biyatiisimlersozlugu.com/index. [ET: Hikâyesinin Epizot ve Motif İnceleme- 20.11.2015] si, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler [2013] İRFÂNÎ, Süleyman (d. ?/?- Enstitüsü, Diyarbakır,…

Sayfa

6 / 7

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…Meselesi , 3, Güz 1996, 177-194. BOYRAZ, Şeref: Bir Türk Hikâyesinin Özbek Varyantı: Ahiret Ehli, 4, Bahar 1997, 177-190. BOYRAZ, Şeref: İlk Mensur Sûrnâme Müellifi: intizâmı, 1, 1995, 227-231. BOYRAZ, Şeref: Karacaoğlan'da Hayvan ve Bitki Adlarının Fonksiyonları, 2, Bahar 1996, 225-250. BOYRAZ, Şeref: Lakaplar Konusunda Bazı Dikkatler ve Bir Yöre Örneği, 7, Şubat 1999, 107-138. BOYRAZ, Şeref: Manas Destanı 'nda Kahramanlar ve Şahıslar Dünyası, 1, 1995, 133-142. BOYRAZ, Şeref: Üç Manzume ve Halkbilimi Açısından Değeri, 9, Bahar 2001, 151-174. BOZDOĞAN, Ahmet: "XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi" nin Edebiyat…

Sayfa

8 / 34

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…IN THREE CONTINENTS Misalli Büyük Türkçe Sözlük: Dillere destan (olmak): Herkes tarafından sözü edilir durumda (olmak), çok meşhur (olmak): “Nice fırsat düştü ele kaçırdım / Benim hâlim dillere destan olur” (Karacaoğlan). “Haşre dek dillerde destân olsa evsâfın sezâ” (Enderunlu Vâsıf). “Zaman o gül gibi gül görmemiş zamân olalı / Gülün güzelliği dillerde dâsıtân olalı” (Yahyâ Kemal) (Ayverdi 2010: 284). Dil Derneği Türkçe Sözlük: Bir olay ya da bir nitelik halk arasında yayılmak: “Tay, üç yaşına değince dillere destan oldu.” (A. Sayar) (Kutlu vd. 2005: 494). Deyimler Sözlüğü (Ö. Asım Aksoy): Aşırı niteliği her…

Sayfa

32 / 35

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…betimler. Suna boylu ve gül sineli oluş, bu resimde öne çıkan ayrın- tılardır. Burada altını çizmeyi istediğimiz bir kullanım, sevgilinin suna boylu olarak takdim edilmesidir. Zira bu eğretilemenin tarihi Karacaoğlan’a kadar uzanmaktadır. Türküde erkek öznenin, sevdiği kadının sevdası uğruna uşak olmayı bile kabul etmesi, duymaya alışık olmadığımız bir söylemdir. “Demirciler Demir Döver”de yine erkek özne sevdiği kızın betimlemesi- ni yapar. Bu betimlemede öne çıkan özellikler ahu gözler, fidan boy, canfes şalvar ve sevgilinin yaşının küçük olmasıdır. Bu örnekte halk şiirinde çokça karşılaştığımız turna…

Sayfa

9 / 13

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını

…Kervanı'na taşımıştır. Halk edebiyatımızın temel şiir türü olan koşma; dize yapısıyla, ölçüsüyle, dura- ğıyla, uyak ve redifteriyle İbrahim Sağır tarafından yeniden söylenmiştir. Kimi şi­ irlerde Yunus Emre, Karacaoğlan, Erzurumlu Enırah'taki söyleşi edası çağrıştırıl­ maktadır. Özellikle Sılaya I şiiri, yinelemelerle halk şiirimizin sesini birebir yansıtı­ yor. Klasik edebiyatımızdaki gaz el türü, uyak örgüsü korunarak beyitlerle yazılan şi­ irlerde kullanılmıştır. Ya Rab2 şiiri, FuzUli'nin "ya Rab" redifli gazeli3nin tımsını taşıyor. Kimi şiirler Beş Hececilerin söyleyiş havasını yansıtırken Gecenin Vehmi4…

Sayfa

2 / 7

Eşleşen terimler

karacaoglan

Erişim dayanağı

CUTAM yerel yayını