2006
Eski Türkçede Moğolca
John R. Krueger
Sayfa 12 / 1524,94
Yabancı Dil Olarak Türkçe
Sayfa: -149- - Bileşik sözcüklerde ünlü uyumu aranmaz. Örnek: gecekondu, başkent - Yabancı dillerden Türkçeye girmiş sözcüklerin bazıları bu uyuma uymaz. Örnek: aktör, kamyonet. - Büyük ünlü uyumuna uymayan Türkçe ekler; -daş, -ken, -ki, -layın, -yor, -mtrak. Örnek: dindaş, seviyor. Küçük ünlü uyumu düzlük yuvarlaklık uyumudur. Türkçede sözcükler düz ünlüler…
Sayfa 4 / 823,29
Moğolların Gizli Tarihi ve Sözvarlığı Üzerine
Mehmet ÖLMEZ dillerindeki aḳta, aḫta vb. şekiller için bak. Sevortyan [I] s. 77-78; ayrıca Mo. aχta, acira-, acirga türünden ilk dönem ödünçleme terimi için krş. ED 47b: adgır. acira-qu [ajirahu] 囘 去 huiqu ‘heimkehren’, 散 san ‘sich trennen’, 散歸 sangui ‘sich trennen und heimkehren’ (MNT II: 4) = ET adır- “ayırmak” ED 66 b- 67a. acirga [ajirha] ‘Hengst’ 兒馬 erm…
Sayfa 8 / 1520,04
Yabancı Dil Olarak Türkçe
Sayfa: -145- Türkçe, kaynak bakımından Ural-Altay dil gurubunda yer almaktadır. Bu dil ailesi, Ural ve Altay biçiminde adlandırılan iki koldan meydana gelmektedir. Hint-Avrupa dillerindeki benzerlikler bu gruba mensup diller arasında yoktur. Bu diller arasındaki yakınlık, aynı kaynaktan çıkma özelliği değil bilakis yapı birliğindendir. (Erbir, 2010: 11) Bund…
Sayfa 4 / 718,09
Sözlerin Soyağacı (2)
267 görünseler de, bence ayrı köklere dayanıyor olmalılar. beşik için pış/bış yansıma sözü muhtemel kök olarak düşünülür, ancak eski dönemde bu sözcüğü kullananlarda beşik sallanırken kullanılan yansıma sözün ne olduğunu bilemeyiz. “viii” olarak verilen 8. yy.’dan beri sözcüğün bilindiği ise tam doğruyu yansıtmaz. Hz. İsa’nın bebekliğini anlatan Eski Uygurca…
Sayfa 2 / 816,92
Moğolların Gizli Tarihi ve Sözvarlığı Üzerine
…ş verişi gerçekleşmiştir. Bu karşılıklı alış verişler bilinen yazılı belgelerden önceye kadar da uzanmaktadır.6 Moğol-Yuan dönemi öncesinde Eski Türkçede Moğolca unsur bulunmadığı görüşü için bk. L. Clark 1977 ve Doerfer 1992. Türk dilleri ile Moğol dillerini sözvarlığı ve ses denklikleri açısından bir karşılaştırmaya tabi tutmak gerekirse, bu çalışma için h…
Sayfa 3 / 515,94
Kıpçakça ve Osmanlıca şaltak Hakkında -Anadolu Ağızlarında ve Osmanlıcada Moğolcadan Geri Ödünçleme Bir Söz Hakkında Notlar-
KIPÇAKÇA VE OSMANLICA şaltaḳ HAKKINDA Kazakça sıltaw / сылтау “bahane”, сылтау iздеу “bahane aramak”, сылтау табу “bahane bulmak”, сылтау ету ~ сылтаурату “bahane etmek”; сылтауы бар “bahanesi var”, сылтау жок “bahanesiz” (Түрікше- Қазақша Сөздик, 78 a, 632 a). Kırgızca şıltoo bahane, sebep, vesile, taallül (yalandan bahanelerle bir işten kaçınma); şıltoosu …
Sayfa 8 / 1615,61
Irak Türkmen Ağızlarında İlk Hece Ünlü Uzunluklarının Arkaikliği ve Asliliği Hakkında
X. Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu Bildiri Kitabı denk kelimeleri ortaya koyarak bunların asli olduğu ve ana Türkçeye dayandığı görüşünü iyice güçlendirmiştir: Yakut Türkçesi Türkmen Türkçesi tās “taş” dāş(Trkm. daş “dış” kısa ünlülüdür.). sās(< * yaz) yāz(Trkm. yaz- kısa ünlülüdür.). bār “var” vār(Trkm. bar- kısa ünlülüdür.)(Tekin, 1995: 24)…
Sayfa 8 / 815,44
Moğolların Gizli Tarihi ve Sözvarlığı Üzerine
Mehmet ÖLMEZ —, “Chinesische Lehnwörter in uigurischer Xuanzang-Biographie (II) (Uygurca Xuanzang- Biyografisindeki Çince Alıntılar. II)”, Türk Dilleri Araştırmaları 6 (1996): 131-166. —, Tuwinischer Wortschatz / Tuvacanın Sözvarlığı, Wiesbaden 2007. —, “On Mongolian asara- “to nourish” and Turkish aşa- “to eat” From Middle Mongolian to Modern Turkic Languag…
Sayfa 12 / 1314,50
Türk Kültüründe Sıfırdan Dokuza Kadar Sayı Adları ve Matematik Değerleri
TEKİN, Talât (1975). Ana Türkçede Aslî Uzun Ünlüler. Hacettepe Üniversitesi yayınları/ B15. Ankara: 278 s. TEKİN, Talât (2006). Orhon Yazıtları. Anakara: TDK yayınları, 200 s. + metinler. TİPİK VAKALAR (2008). http://tipikvakalar.blogspot.com/2008/06/8-sekiz-saysnn-srlar.html. 15.06.2008. TOPARLI, Recep vd. (2003), Kıpçak Türkçesi Sözlüğü, Anakara: TDK yayın…
Sayfa 4 / 1014,50
Orta Türkçe'de 'Eski' ve 'Yeni' Sözcükleri
Orta Türkçede “Eski” ve “Yeni” Sözcükleri lamındaki öskü/osgu sözcüğünün Moğolcadan alıntı olduğunu ifade etmiştir (Ölmez 2013: 382). Gerçekten ‘ös-’ fiili her iki dilde de mevcuttur. “PMong. *ös- to grow”, “PTurk. *ös- to grow: OTurk. ös- (OUygh.); Tur. ös-; Turkm. ös-; MTurk. ös- (Sangl.); Uzb. ụs-; Uygh. ös-; Krm. ös-; Tat. üs-; Kirgh. ös-; Kaz. ös-; KBal…
Sayfa 11 / 1714,11
Anadolu Türkçesi Metinlerinde 'bolay ki' Sözü Üzerine
On the Word Bolay ki in Anatolian Turkish Texts .. . 673 tohumu ekilsin)" ve "ne tal] ger tişe qatre su taşnı (Su damlası taşı delerse şaşılmaz)" örneklerinde gösterir. Son örnek cümleyi Eckrnann, gelecek- istek içinde - gA>-A gelişmesi ile Çağataycada Oğuzcadan alınmış öğe ola- rak değerlendirir (Eckrnann, 1988, s. §lüla). Brockelmann, gelecek zaman başlığı…
Sayfa 5 / 1614,11
Orta Asya ve İdil-Ural Bölgesi Türk Lehçelerinde Belirsizlik Yapısı
TÜRK LEHÇELERİNDE BELİRSİZLİK YAPISI 451 Ancak yine de bu lehçede /e/ sesinin bulunduğu heceden sonra içinde /i/ bulunan bir hece geldiğinde e > i değişimi görüldüğü unutulmamalıdır. Hatta bazen böyle bir durum mevcut değilken bile söz konusu değişim görülebilmek- tedir. Meselâ, tarihî bol-a turur “olur, olacak” yapısı Kazakçada boladı, Özbek- çede bolädı, K…
Sayfa 9 / 2013,96
Çayhan (Ereğli/Konya) Ağzı Üzerine Gözlemler
Faruk YILDIRIM |4673 Ön sesi, Eski Türkçede ḳ-’lı, Türkiye Türkçesinde h-’li olan birkaç kelime söz konusu ağızda h ve ḫ’lı varyantlara sahiptir: ḫani/ḫanı/hani ‘hani’, ḫañġı/hañgi ‘hangi’ vb. Standart Türkçede ḳ-’lı olan kok- ve korku kelimeleri de Çayhan ağzında ḫ-’lıdır: ḫoḫ-, ḫoḫu. t/d meselesi Eski Türkçedeki kelime başı t-’lerin Çayhan ağzındaki Standa…
Sayfa 8 / 1113,94
Eski Uygurca körşi’nin Günümüz Türk ve Moğol Dillerindeki Karşılığı körşi ‘komşu’
Eski Uygurca körşi’nin günümüz Türk ve Moğol dillerindeki karşılığı körşi ‘komşu’ 273 ‘komşu hakkı Tanrı hakkı’; kürşe avıl ‘komşu köy’; kürşe öy ‘komşu ev’ gibi yaygın bir kullanımı vardır: күрше 1. сосед || соседский / komşu; күрше ҡатын соседка / komşu kadın; күрше ҡызы соседская дочь / komşu kızı; күрше булыу соседствовать, быть соседом / komşu olmak; кү…
Sayfa 6 / 1013,78
Nogay Adı ve Nogayların Kökeni Üzerine
T D D / J o f E L 2 0 1 3 Y a z / S u m m e r . . . . . • . . T e h l i k e d e k i D i l l e r D e r g i s i / J o u r n a l o f E n d a n g e r e d L a n g u a g e s D i l e k E r g ö n e n ç A k b a b a • N o g a y A d ı v e N o g a y l a r ı n K ö k e n i Ü z e r i n e 13. yüzyılda Nogay Türklerinin ana gövdesinden ayrılan ve Aşağı İdil’e yerleşen Kara A…
Sayfa 7 / 1013,78
Nogay Adı ve Nogayların Kökeni Üzerine
T D D / J o f E L 2 0 1 3 Y a z / S u m m e r . . . . . • . . T e h l i k e d e k i D i l l e r D e r g i s i / J o u r n a l o f E n d a n g e r e d L a n g u a g e s D i l e k E r g ö n e n ç A k b a b a • N o g a y A d ı v e N o g a y l a r ı n K ö k e n i Ü z e r i n e müslüman Memlûklerde bile Kutuz (Kuduz) gibi isimler verilebilmiştir (Golden 2006: 385…
Sayfa 1 / 113,78
Mehmet Mercan, Diyarbakır Türküsü
308 TANITMALAR Türk Dilleri Araştırmaları, 19, 2009: 308 Mehmet Mercan, Diyarbakır Türküsü, Diyarbakır 2002, 307 s. Kitap, çeşitli yönleriyle, tarihi, kültürü, folkloru, gelenekleri, yetiştirdiği ünlü isimleri, edebiyatçıları ile Diyarbakır’ı ele alan bir derlemedir. Dil ile ilgili bölümleri ise “Diyarbakır Ağzı” (s. 21-24), “Sözlük” (s. 25-44), “Dilde Hoşgö…
Sayfa 5 / 3213,78
Türkiye Selçuklu Tarihi Birinci Elden Kaynakları
değerlendirilmiştir. Bunlar bu sahanın uzmanlarınca çok iyi bilinmektedir. Ancak bütün bu çalışmalara rağmen bu devrin birçok siyâsî ve kültürel meselesi hâlâ yeterince aydınlatılamamıştır. Amacımız bu konuda çalışacaklar kaynakça konusunda yardımcı olabilmektir. 1. Diplomatik Belgeler: Türkiye Selçuklularında bazı görevlilerin tâyin ve azilleri ile ilgili m…
Sayfa 6 / 1013,78
Nogay Adı ve Nogayların Kökeni Üzerine
T D D / J o f E L 2 0 1 3 Y a z / S u m m e r . . . . . • . . T e h l i k e d e k i D i l l e r D e r g i s i / J o u r n a l o f E n d a n g e r e d L a n g u a g e s D i l e k E r g ö n e n ç A k b a b a • N o g a y A d ı v e N o g a y l a r ı n K ö k e n i Ü z e r i n e 13. yüzyılda Nogay Türklerinin ana gövdesinden ayrılan ve Aşağı İdil’e yerleşen Kara A…
Sayfa 7 / 1013,78
Nogay Adı ve Nogayların Kökeni Üzerine
T D D / J o f E L 2 0 1 3 Y a z / S u m m e r . . . . . • . . T e h l i k e d e k i D i l l e r D e r g i s i / J o u r n a l o f E n d a n g e r e d L a n g u a g e s D i l e k E r g ö n e n ç A k b a b a • N o g a y A d ı v e N o g a y l a r ı n K ö k e n i Ü z e r i n e müslüman Memlûklerde bile Kutuz (Kuduz) gibi isimler verilebilmiştir (Golden 2006: 385…