2009
Tarih Boyunca Devrik Cümle
Enver Naci Gökşen
Sayfa 5 / 1881,78
Türkiye Türkçesi Ağızlarında Devrik Dizim Üzerine
Prof. Dr. Mehmet Özmen Adına Sözdizimi Çalıştayı Bildirileri geliĢigüzel veya savruk konuĢmanın bir tezahürü sayarken bazıları devrik cümlenin anlamı güçlendirmek, ifadeyi güzelleĢtirmek, anlatımda hareket ve kıvraklık sağlamak amacıyla kullanıldığını savunmuĢlardır. Bazı dilciler konuyu dil iliĢkilerinin yansıması, daha yaygın ifadeyle yabancı dillerin etki…
Sayfa 11 / 1463,43
Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler
Hayrullah KAHYA, Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler Söz konusu bu öbekler, Türkçenin olağan diziminin tam tersi bir yapıya sahiptirler. Metnimizde Türkçe konuşma dilinde karşılaşıbilecek; ancak, yazı dilinde görülme ihtimali çok az olan devrik dizilişli bazı kelime öbeklerine de rastlanmaktadır. Türkçede özellikle Eski Uygur Türkçesi dö…
Sayfa 3 / 1462,84
Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler
Hayrullah KAHYA, Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler yerlerinin değişmesi anlam farkı oluşturur (Acarlar, 1969: 755). Hatta, kimi durumlarda devrik cümlenin kurallı hâle getirilmesi ile anlamda daralma yahut farklılaşma meydana gelebilir. Örneğin, Alırım anahtarını. cümlesi bir tehdit, bir uyarı niteliği taşıyan mecaz anlatımı ifade eder…
Sayfa 6 / 1862,31
Türkiye Türkçesi Ağızlarında Devrik Dizim Üzerine
Prof. Dr. Mehmet Özmen Adına Sözdizimi Çalıştayı Bildirileri sözcük sırasının değiĢmesi gibi birtakım özellikleri nedeniyle yazı dilinden farklılıklar gösterir (Aksan,1998, s. 85). KonuĢma dilinde devrik cümlenin yazı diline göre daha yoğun olarak kullanılması odak vurgusuyla ilgilidir. Johanson‘a göre, konuĢma dilinde yüklemin sonda bulunmaması, cümle persp…
Sayfa 7 / 1858,98
Türkiye Türkçesi Ağızlarında Devrik Dizim Üzerine
Prof. Dr. Mehmet Özmen Adına Sözdizimi Çalıştayı Bildirileri görülmektedir. Ġkinci bir dili de konuĢan Pomakların ağzında ise diğer gruplara göre daha yüksek oranda devrik cümleye rastlanmaktadır. Türkiye sınırlarının dıĢında yaĢayan Rumeli Türklerinin ağızlarında da devrik cümle kullanımının yaygın olduğu bilinmektedir (Mansuroğlu, 1960; Johanson, 2007; Gül…
Sayfa 5 / 2358,43
Öyküde Şiirsellik Bağlamında Hüseyin Su Öyküleri
Zariç, Mahfuz, “Öyküde Şiirsellik Bağlamında Hüseyin Su Öyküleri”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 12, s. 113-135, Afyon, 2011. arayacağımız nesir ve şiir cümlelerinin genel niteliklerine bakmamız yerinde olacaktır. Hasan Akay, şiirselliğe dikkat çekerken şunları söyler: “Nesir cümlesi: Mantıki ve normal cümle. Bu tür cümlelerde cüm…
Sayfa 1 / 1457,31
Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler
anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Journal of Social Sciences of Muş Alparslan University Yıl/Year: 2017 ● Cilt/Volume: 5 ● Sayı/Number: 3 ISSN: 2147-7655 ● e-ISSN: 2149-4622 ÖZGÜN ARAŞTIRMA ● ORIGINAL ARTICLE Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler a Hayrullah KAHYA 1,b 1 Yrd. Doç. Dr., Yıldız Teknik Üniversitesi, Eği…
Sayfa 4 / 1946,66
Nogay Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki Cümlelerin Bağlanma Şekilleri Bakımından Karşılaştırılması
PROF.DR. LEYLÂ KARAHAN ARMAĞANI | 116 cümle başında kullanılan äşe “evet” ve yoq “hayır” sözleri, ün sözler “ünlemler”, tuwra em qıya söz “doğrudan veya dolaylı olarak aktarılan konuşma sözleri” ve dialog “konuşma” gibi konular ve bu konuların her birinin içinde, kullanılan noktalama işaretleri, Nogay Türkçesi gramerlerinde qabatsız yıyma “basit cümle” başlı…
Sayfa 13 / 1443,95
Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler
Hayrullah KAHYA, Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler 12 Kelime Ediskun (1960)’da ilgeru şeklindedir. 13 Bilindiği üzere Karamanlıca edebiyat, 19. yüzyılda telif eserler görünmeye başlasa da genel olarak tercümeye dayalı bir edebiyattır. Bu tercümelerin çoğunluğu da Yunancadan yapılmıştır (Eckmann, 1991). 14 İyelik gurubu ile ilgili bilgi…
Sayfa 8 / 1843,95
Türkiye Türkçesi Ağızlarında Devrik Dizim Üzerine
Prof. Dr. Mehmet Özmen Adına Sözdizimi Çalıştayı Bildirileri Karahan‘ın tasnifinde Doğu grubu ağızları içinde yer alan ağızlarda12 devrik cümle oranı Batı grubuna göre biraz yüksekse de13 Anadolu ağızları içinde en yüksek oran Doğu Karadeniz‘dedir 14 . Rize ilinde, merkez ilçe, Derepazarı, Ġyidere, Kalkandere, Güneysu ve Ġkizdere‘den derlenen metinlerde %30-…
Sayfa 5 / 1943,33
Nogay Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki Cümlelerin Bağlanma Şekilleri Bakımından Karşılaştırılması
PROF.DR. LEYLÂ KARAHAN ARMAĞANI | 117 şık tümce”, “koşul tümcesi”, “ilgi tümcesi”, “katmerli bileşik tümce” gibi türlere ayırır (1976: 193-221). Nogay Türkçesi gramerlerinde birleşik cümle terimi için “qabatlı yıyma” denmektedir (Canibekova-Qalmıqova vd. 1994: 95; Canibekova 1954: 3). Qabatlı yıyma “birleşik cümle” gramerlerde genel olarak ikiye ayrılır: Tiz…
Sayfa 9 / 1442,83
Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler
Hayrullah KAHYA, Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler Ne verile sana ve ne taraki ola sana hilebaz olan dille (204/9-10). (ix) Dolaylı Tümleç+Özne Meşk ederler idi üzerime benim kappularda oturanlar (103/9-10). (x) Zarf Tümleci+Dolaylı Tümleç+Nesne+Özne İtiraf edeceğim ziade çok cemaet içinde seni ben (50/20-21). (xi) Zarf Tümleci+Özne Şe…
Sayfa 40 / 4440,59
Türkiye Türkçesi İle Kazak Türkçesindeki Cümlelerin Çeşitleri Bakımından Karşılaştırılması Üzerine Bir Deneme
SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ 77 Kırgızistan gramerciliğinde cümleyle ilgili bu tür bir sınıflama yapılmamıştır. Fakat, yüklemler konusunda yapılan sınıflama dolaylı olarak cümleyi de sınıflandırmamızı sağlamaktadır. B. Yüklemin Yerine Göre Cümleler: Türkiye gramerciliğinde cümleler, yüklemin yerine göre iki gruba ayrılmaktadır: 1. Kurallı (Düz) Cümle: Yüklemi son…
Sayfa 12 / 1439,50
Karamanlıca Bir Zebur’da Yapı Bakımından Devrik Cümleler
Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2017; 5(3): 679-692 *Bile çocuklar eve dönmüş. (söz dizimi bozuk) Çocuklar bile eve dönmüş. (anlam değişmesi) *Çocuklar eve bile dönmüş. (söz dizimi bozuk) gibi. Yukarıdaki üçüncü cümlede ise olağan dizilişi Kartal’ın çimento fabrikası şeklinde olması gereken isim tamlamasında niteleyenin nitelenende…
Sayfa 9 / 1837,29
Türkiye Türkçesi Ağızlarında Devrik Dizim Üzerine
Prof. Dr. Mehmet Özmen Adına Sözdizimi Çalıştayı Bildirileri olmasından kaynaklanır. Bu gruptaki yardımcı ögeler çekim ögesidir. Fiile dayalı grupların dizilimi ise, büyük oranda cümle dizilimine benzer. STT‘de ana öge- yardımcı öge ayrımı olan kelime gruplarının sırası özellikle konuĢma ve Ģiir dilinde değiĢebilir (Karahan, 2004, s. 40). Aynı durum ağızlar …
Sayfa 3 / 2036,66
Ad Öbeği Taşınımı ve Boşluk Kuramı Bağlamında Fiilimsili Yapıların Adlandırılması ve Sınıflandırılması Meselesi
264 + UTEK 2007 I BİLDİRİLER Ferhat KARABULUT + 265 tek predikatlı müstakil cümleler kullanılır. Türkçenin zengin partisip ve gerindium Demir ve Emine Yılmaz ise yapısına göre cümle konusunda farklı düşüncelerin sistemi Türkçeye en geniş ve karışık ifadeleri sade, müstakil cümleler içinde top- dile getirildiğini belirttikten sonra, fıilimsili yapıları birleş…
Sayfa 4 / 1835,05
Türkiye Türkçesi Ağızlarında Devrik Dizim Üzerine
Prof. Dr. Mehmet Özmen Adına Sözdizimi Çalıştayı Bildirileri üçlüsüyle açıklanmaktadır. Konu, cümlede hakkında söz söylenendir, genel olarak cümle baĢında bulunur ve burada bulunduğu sürece temel cümle vurgusunu üzerine alamaz. Odak, cümlede temel vurguyu üzerine çeker ve yüklemin önünde yer alır. Odaklama 8 için; söz dizimsel konumlama, vurgulama ve dA, bil…
Sayfa 31 / 4435,00
Türkiye Türkçesi İle Kazak Türkçesindeki Cümlelerin Çeşitleri Bakımından Karşılaştırılması Üzerine Bir Deneme
68 TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE KIRGIZ TÜRKÇESİNDEKİ CÜMLELERİN ÇEŞİTLERİ BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI ÜZERİNE BİR DENEME 3. Tüşündürmö Aykındooçtuu Süylömdör (Açıklayıcı Tamlayıcılı/Niteleyicili Cümleler). Bu grup kendi içinde üç alt başlığa ayrılır: a. Tüşündürmö Anıktooçtuu Süylömdör(Açıklayıcı Tamlayan/Niteleyenli Cümleler). b. Tüşündürmö Toluktooçtuk Süylöm (Aç…
Sayfa 2 / 634,96
Çağdaş Azerbaycan Türkçesinde Yardımcı Cümle Ögesi Teyin ve Türkiye Türkçesinde Karşılığı Üzerine Bir Araştırma
Demirdağ, E., A. (2015). An inquiry concerning assistance sentence item determinatıve in Azerbaijan Turkish and its synonym in Turkish Language, International Journal of Innovative Research in Education. http://sproc.org/ojs/index.php/IJIRE, 3(1), 19-24 Özet Tarih boyunca farklı gelişim süreçleri yaşayan Türk dilinin kolları arasında, coğrafi şartlar ve poli…
Sayfa 2 / 1833,38
Türkiye Türkçesi Ağızlarında Devrik Dizim Üzerine
Prof. Dr. Mehmet Özmen Adına Sözdizimi Çalıştayı Bildirileri GiriĢ Türkiye Türkçesinde, bir dil terimi olarak devrik sözü, çoklukla, ―devrik cümle‖/―devrik tümce‖ birleĢiklerinde sıfat olarak kullanılır. Bu bağlamda, Türk dil bilgisi incelemelerinde devriklik, yüklemi sonda bulunmayan cümlelere atıf yapar (Korkmaz, 2003, s. 65; Hatiboğlu, 1982, s. 38; Gencan…