2010
Sivas'ta Taş Bebek Efsanesi
Doğan Kaya
Sayfa 9 / 1130,61
Toplumsal İşlevleri Açısından Sandıklı Efsanelerinin Diğer Türk Efsaneleriyle Mukayesesi
biçimindeki Gelin Kayaları efsanesi benzer içerikli efsanelerdendir. Aynı içeriğe sahip Sivas Kangal’da anlatılan: Düğün alayı bir köyden diğer köye giderken, gelin, anasının evinde süpürgesini unutur. Geri dönüp süpürgesini isteyince annesi beddua eder. -Bir süpürge için geri dönülür mü? Süpürge dediğin kaç para eder… hepiniz yarı yolda taş kesilesiniz!.. d…
Sayfa 5 / 726,90
“Taş Mercimek Tarlası” Örneğinden Hareketle Yer -Su’larda Bitkilerin Taşa Dönüşmesi
ereceklerini düşünmektedirler. Bahsettiğimiz bütün Taş Mercimek Tarlası efsanesine, bağlı ritüeller, bu bölgede hala yaşamaktadır. 5. Mitoloji çalışanlarına göre “Rit” ,bir efsaneye bağlı ritüelin, tören havasında uygulanmasıdır. Bir başka ifadeyle “rit” bir tören , bir ayin beraberinde uygulanan ritüeller ve bu ritüeli açıklayan efsanedir (15). Bu yönüyle b…
Sayfa 6 / 1422,79
Anadolu’da ve Kuzey Kafkasya’da Yaşayan Nogay Türklerinde Doğum Sonrası İnançlar
Dilek ERGÖNENÇ-AKBABA - Hasan BENLİ _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ çocukları dünyaya geldiğinde bu düğün daha bir önem kazanır. Çiftin ilk çocuğu dünyaya geldiğinde ço…
Sayfa 8 / 1122,65
Toplumsal İşlevleri Açısından Sandıklı Efsanelerinin Diğer Türk Efsaneleriyle Mukayesesi
Taş kesilme motifinin ilginç bir örneği olarak gördüğümüz bu efsane de toplumsal işlev açısından William Bascon’un eğitim, Magnarella’nın uygulama işlevi, Bilge Seyidoğlu’nun da Topluma yön verme ve oluştuğu yere anlam kazandırma işlevlerini içermektedir. Efsanelerde şekil değiştirme; cezalandırma, beddua, keramet ve utanma gibi birkaç değişik sebeple olmakt…
Sayfa 4 / 1022,50
Yer - Su Kültünün Geleneksel Kültürümüzdeki Yeri ve Şiirimize Yansıması
sığacağı büyüklükteki yayvan taş), suluk, çeşmelerde yalak taşı, düven altında çakmak taşı, dibek taşı (Siyah taştan oyularak yapılan dibek), merdivenlerin ilk basamağı olarak yapılan ayak taşı, binek taşı, fırın taşı, dilek taşı, siğil taşı, hamamlarda göbek taşı, camilerde musalla taşı ve mezarlıkta mezar taşı bir çırpıda sayabileceklerimizdendir. Mermer, …
Sayfa 4 / 722,50
“Taş Mercimek Tarlası” Örneğinden Hareketle Yer -Su’larda Bitkilerin Taşa Dönüşmesi
O gün bugün bu tarla Taş Mercimek Tarlası” diye bilinir, tarlanın taşları da mercimek renginde olup mercimek tanesi kadar küçüktür. Hikâyesini kısaca özetlediğimiz bu efsane ile ilgili değerlendirmelerimiz, şu şekilde olacaktır. 1. Her şeyden önce insanın taşa dönüşmesini anlatan “Gelin Kayası” tipindeki efsanelerde gördüğümüz “taş kesilme” (12) motifi, bu e…
Sayfa 1 / 1021,22
Vladimir Propp’un İşlevler ve Eylem Alanları Modeli Açısından Yaşar Kemal’in Ağrıdağı Efsanesi Romanı
''Vladimir Propp’un İşlevler ve Eylem Alanları Modeli Açısından Yaşar Kemal’in Ağrıdağı Efsanesi Romanı'', Hece, Sayı 195, s. 108-117, Ankara, 2013. Vladimir Propp’un İşlevler ve Eylem Alanları Modeli Açısından Yaşar Kemal’in Ağrıdağı Efsanesi Romanı Mahfuz ZARİÇ Çocukluk yaşlarından itibaren Halk anlatıları ile iç içe olan romancı Yaşar Kemal ilerleyen yaşl…
Sayfa 14 / 2320,45
Türk Kültüründe Dağ Kültü ve Bir Yüce Dağ: Halbaba
KSBD Mehmet ÖZDEMİR ve taş dizmiştir12. Taş yığma geleneği Anadolu’da pek çok dağda görülür. “Tunceli’nin Kuzey köylüleri de, Düzgün Dağı’na karşı kurulan taş yığınlarına bir taş koyarlar” (Kalafat, 2010, s.144). Bu taş yığınları, bol rızık, sağlıklı yani taş gibi uzun bir ömür istenildiği için yapılırmış. Özetle dağda çok sık karşılaşılan bu taş yığınları d…
Sayfa 7 / 1818,99
Elazığ Halk Kültüründe Doğum Âdetleri
Elazığ Halk Kültüründe Doğum Âdetleri 1073 yansımaktadır.(Ardıçoğlu, 1964, s. 6-8) Daha pek çok medeniyete ev sahipliği yapan Harput, 1071 yılında Malazgirt zaferiyle Türk egemenliğine girmiştir. Harput ilk olarak Artukoğulları’nın sonra Anadolu Selçukluları’nın, İlhanlılar, Dulkadiroğulları, Akkoyunlular ve en son 1516 yılında Osmanlı egemenliğine girmiştir…
Sayfa 9 / 1818,99
Elazığ Halk Kültüründe Doğum Âdetleri
Elazığ Halk Kültüründe Doğum Âdetleri 1075 Doğum öncesinde yer alan istenmeyen bebekte, gebeliğe son vermek için halk arasında birtakım geleneksel yöntemler uygulanmaktadır. Elazığ yöresinde rahme yeşil sabun koyularak ve maydanoz buğusu yapılarak gebeliğe son verildiğine rastlanmaktadır. Bebeği düşürmek için anne adayı yüksekçe bir yere asılır, hazneye sa…
Sayfa 2 / 1018,41
Yer - Su Kültünün Geleneksel Kültürümüzdeki Yeri ve Şiirimize Yansıması
Ağaç da Yer-Su kültünün en önemli simgelerinden biri olarak geleneksel kültürümüzde önemli yere sahiptir. Hayat Ağacı inancı, meşe, kayın, zeytin vb. ağaçlara yüklenen kutsiyetin şiirlerde: Altın yapraklı mübarek kayın Sekiz gölgeli mukaddes kayın Ey mübarek kayın ağacı Sana kara yapraklı ak kuzu kurban ediyorum gibi dile gelişi, kutsal sayılan ağaçların kes…
Sayfa 15 / 4318,41
TÜRKİYE’DE EVLİ KADINLARIN SOYADI TERCİHİ: ÇİFT SOYADI KULLANAN KADINLARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ
Tablo 1. Seçilmiş ülkelerde evlilik soyadı ile ilgili uygulamalar Her iki Kocasnn Kendi soyadn soyadn soyadn birlikte kullanan evli kullanan Evlilik sonras kullanlan soyad ile ilgili yasal kullanan evli Diğer Ülke Ad kadn oran evli kadn Çocuklara soyad geçişi ile ilgili durum durum kadnlarn (%) (%) ‐ oran (%) ‐ oran (%)‐ (Valetas, (Valeta…
Sayfa 3 / 717,98
“Taş Mercimek Tarlası” Örneğinden Hareketle Yer -Su’larda Bitkilerin Taşa Dönüşmesi
benzerleriyle de karşılaştırılarak inanç unsuru yanında mit ve ritüel bağlamında da değerlendirilecektir. Taş Mercimek Tarlası efsanesi, kısaca şöyledir: Bir zamanlar Zile’nin yanındaki Hüseyin Gazi yatırının bulunduğu köyde yaşayan yaşlı bir karı-koca ve “doğan aya sen doğma, ben doğayım” diyen güzel bir kızları vardır. Kız zamanı gelince komşu köyden kimse…
Sayfa 7 / 3717,89
Anadolu Ağızlarında Sınırlama Gösteren Yapılar
ANADOLU AĞIZLARINDA SINIRLAMA GÖSTEREN YAPILAR 191 şindi öyleneçe yatıyör. (Yazıcı, 2006: 320) Dörtyol-Hatay. buradan uluġışlayaçe yayan gėtmişler (Yazıcı, 2006: 77) Dörtyol- Hatay. istimlādı bura tā ötāçeden payas yazısınaça (Yazıcı, 2006: 273) Dörtyol-Hatay. şindieçe inek görmedim (Haşimi, 2001: 109) Hassa- Hatay. O zamanaca a¬lına düşdü, (Caferoğlu, 1944:…
Sayfa 6 / 1717,53
mahfuz_zaric_cahit_sitki_taranci_siir_oyku_imaj_uslup_tema
Zariç, Mahfuz, “Cahit Sıtkı Tarancı’nın Şiir ve Öykülerinde İmajlar, Üslûp ve Tematik İlgiler“, Doğumunun Yüzüncü Yılında Cahit Sıtkı Tarancı Sempozyumu, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara, 2013. “Telefonda Bir Konuşma” adlı öykünün son cümlelerinde sevgili adayı ile konuşulanların aslında bir rüyada yaşandığı belirtilir. (Tarancı, 2008: 62) “Taş Bebek…
Sayfa 8 / 1817,24
Elazığ Halk Kültüründe Doğum Âdetleri
1074 Eda TANYILDIZI Çocuk sahibi olmak isteyen anne adayı Harput’ta Murat Baba’ya gider. K3 Gebe kalmak isteyen anne adayı Harput’ta Beşikli Baba’ya ve Beyzade Efendi’ye üç Cuma gidip buğday serper. K8, K9, K10 Zülküf Peygambere gidip doğacak çocuğumun erkek olursa adını “Zülfükâr, Zülfü, Zülküf” koyacam dersen bebek olur. K8 Gebe kalmak isteyen kadı…
Sayfa 5 / 716,98
Sarıkız Efsanesindeki Sarıkız ve Eski Türk İnançlarındaki Albız Üzerine
Sarıkız Efsanesindeki Sarıkız Ve Eski Türk İnançlarındaki Albız Üzerine 65 Tahtacı Türkmenler tarafından muhafaza edilen Sarıkız Efsanesi‟nin birbirine yakın birkaç varyantı bulunmaktadır. Bu varyantlardan bazıları Ġslâm inançları tesirinde kalmıĢtır. Bizim ele aldığımız efsane, Kaz Dağlarının zirvesine yakın bir mevkide 1765 metre yükseklikteki tepede medfu…
Sayfa 2 / 716,67
“Taş Mercimek Tarlası” Örneğinden Hareketle Yer -Su’larda Bitkilerin Taşa Dönüşmesi
Üç bölümlü evren Tasavvurunda orta, kısım yaşadığımız dünyayı ifade etmekte olup “dünya” “dönüyö”, “dünya” gibi yaşadığımız dünyayı belirtenlerinin yanında “cerüstü”, “cercüzü”, “cerbeti” gibi terimlerle de anlatılmaktadır. Üzerinde yaşadığımız dünyanın Türk Mitolojisindeki adı ise “Yer-Su”dur (3). Bu bağlamda Yer-Su’ları dünya üzerindeki canlı- cansız her t…
Sayfa 4 / 616,36
Orhon Yazıtları (Köl Tigin, Bilge Kağan,Tonyukuk, Ongi, Küli Çor)
Cihan Çakmak Bilge unvanıyla ilgili görüşlerin ardından Bilge Kağan Yazıtı’nın Köl Tegin Yazıtından birkaç cm daha yüksek olup doğu yüzünde 41, güney yüzünde ise 15 satır bulunduğundan, yazıtın Türkçe ve Çince yüzlerinin her ikisinin de Köl Tegin Yazıtından daha harap durumda olduğundan söz eden yazar, önceleri 3 parça hâlinde ve kırık vaziyette olan yazıtın…
Sayfa 11 / 2316,36
Türk Kültüründe Dağ Kültü ve Bir Yüce Dağ: Halbaba
Türk Kültüründe Dağ Kültü ve Bir Yüce Dağ KSBD “ermişin kerametini görenin, bunu başka birine anlatmasının bir felaketle ya da ölümle sonuçlandığını” (2003, s.63) ileri sürmüştür. Halk arasında yaygınlaşan bu inanç ne yazık ki sözel belleklerde saklanan memoratların kayıt altına alınmasına engel olmaktadır. Halbaba dağının zirvesinde irili ufaklı binlerce ta…