2009
Nef'i Biyografisine Ek
Özer Şenödeyici
Sayfa 18 / 21320,68
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Fehîm G.7/3 Tarihi şahsiyet Hâmî K.1/88 Nef’î-i Nef’î’yi övme ve (17.yy) olarak (18.yy) K.2/258 mu’ciz-beyân, üstünlük iddiası, cerr-i Nef’î Hiciv şairleri ile birlikte zikretmesi Kâmî K.23/22 Nef‘i-i üstâd Nef’î’ye övgü Ferrî K.5/30 Nef’î’ye övgü (17.yy) (18.yy) Şehrî K.7/22 Nef’î-i za’im Methiyede Sâlim K.24/23 revân-ı Nef´î, Nef’î’nin kasidesine (17.yy) N…
Sayfa 17 / 21316,56
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Pâyuma olmış mülâzım cerr-i Nef’î’çün Cerîr (Hâmî Ahmet, K.1/88) SONUÇ Divan şairlerine göre Nef’î, nazmın cefasını çekmiş mazlum bir şairdir. Nazım uğruna şehit olmuş bu şair, temiz vasıfları olan bir şahsiyettir. Nef’î’nin hayat hikâyesi şairlerce ibret olarak gösterilir. Nef’î, kasidede kendi vadisini oluşturmuş bir şairdir. Bir sahada ekol sahibi olan Ne…
Sayfa 19 / 21242,56
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
(17.yy) misal gösterme, (19.yy) yapma Nef’î’den üstün olma Nâzif K.2/16 Kasidede İzzet Molla M.1/3737 Nef’î-i Nef’î’ye övgü, (17.yy) Nef’î’den üstün (19.yy) M.1/3982 mu’ciz-beyân Nef’î’ye meydan görme okuma Adnî K.28/38 Nef’î’nin Emin K.8/29 Nef’î-edâ, Kendini Nef’î ile Receb hayranlığını Hilmî K.11/29 Nef’î-i ateş- mukayse etme, (17.yy) kazanma (19.yy) zebâ…
Sayfa 20 / 21217,90
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Bursalı K.4/13 Kendisini Nef’î gibi Hasmî K.1/12 Tevriyeli İffet (19.yy) K.3/24 görme, Nef’î ile (17-18.yy) kullanım G.15/5 mukayese Hâtif K.6/20 Suhen- Hiciv yüzünden Eşref Paşa K.18/55 Nef‘î-i ‘asr, Nef’î’ye hayranlık, (18.yy) Perdâz-ı ölmesi (19.yy) K.20/3 be-kavl-i kendini Nef’î gibi Nef’î K.20/115 Nef‘í, Nef‘î-i görme, Nef’î’nin K.22/1 vahy-ı iktisāb ta…
Sayfa 8 / 21135,67
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Nef’î’nîn kaside yazmayı ondan öğrenmesi gerektiğini söyler. Memdûhun şairlik özelliğini övmek için kaside ile özdeşleşen Nef’î’yi anmıştır Nef‘î göreydi devrini çekmezdi hâce cevrini Anlardı şi‘rin tavrını himmetde noksân eyledi (Antepli Aynî, K.8/40) Tertîb i kasîdeyle tarh ı gazeli andan Ögrense sezâ Rûm'un Nef‘î ile Bâkî'si (Antepli Aynî, Tar.114/5) Nef’…
Sayfa 2 / 21131,56
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
redifli her üç şiir de naziredir. En belirgin özelliği, 16. yüzyılda yaşamış şairlerin mahlaslarının kullanılmış olmasıdır. Bu çalışmada, divan şiirinde adından en çok söz ettiren şairlerin başında gelen Nef’î ele alınmıştır. Kapsamlı bir çalışma olması için, 17. yüzyıl ve sonrasına ait 326 şairin divanı taranmış olup içerisinde”Nef’î” adı geçen beyitler fiş…
Sayfa 3 / 21131,56
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Tezkireci Fatîn, nasihatte bulunurken Nef’î’yi ve hayatını örnek olarak göstererek, insanlara faydalı olunmadığı sürece Nef’î gibi bir insan olunmasının bile kimseye lütuf getirmeyeceğini, yaşlı ve gençlerden bu lütfun ümit edilmemesi gerektiğini savunmaktadır. Olmadıkça nef‘i Nef‘î olsan itmez iltifât Kadr-dânlık eyleme ümmîd-i şeyh ü şâbdan (Fatîn, G.119/2…
Sayfa 5 / 21131,56
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
kasidelerinde memdûhu tarif ve taltif ederken Nef’î’yi övme vesilesi olarak kullanmışlardır. Eğer övülen kişinin vasıfları arasında şairlik var ise bu özelliğinin Nef’î’den üstün olduğu belirtilir. Genellikle kendi kasidelerine nazılan nazirelerde adı zikredilen Nef’î, şairlerce rakip olarak görülür. Kimi zaman yazdıkları kasideleri muhatabına veya okura beğ…
Sayfa 14 / 21131,56
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
9. Şairlerin Nef’î’ye Yönelik Meydan Okumaları Şairlerin, büyük şairlere meydan okuması, kendi şairlik hünerlerinin ispatı için önemli ataklardır. Şairler, üstünlük iddialarını kanıtlamak adına Nef’î’yi hedef şair olarak belirleyip ona, meydan okumuşlardır. Behçetî sözlerinin Nef’î’den daha güzel ve sağlam olduğunu belirterek eğer böyle değilse “nazım ve iml…
Sayfa 10 / 21123,34
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Bosnalı Mehmet Fâzıl Paşa’ya göre eğer mucize sözlü Nef’î, Emin ‘Âlî Paşa’nın sadâreti döneminde yaşasaydı hakkında çok “dîvân-ı senâ” tertip ederdi. Nef’î-i mu’ciz-beyân olsaydı ‘âlemde eğer Hakkına tertîb iderdi nice dîvân-ı şenâ (Fâzıl, K.4/22) Yenişehirli Avnî gibi zamanın mucizeler söyleyen Nef’î’sinin kendisi olduğunu savunur. Yine başka bir beytinde d…
Sayfa 12 / 21123,34
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Olsa farazâ Nef’î'ye pey-revlik idenler Ta'kîd-i suhen itmede ‘arz-ı hüner eyler (Haşmet, K.7/48) Erzurumlu Zihnî, Nef’î’nin yolundan gitmek ister. Ona, çektiği sıkıntılar ve eziyetler engel olmuştur. Eğer bu sıkıntılar olmasaydı şiir işinde hoş sözler söyleyen Nef’î ile aynı yolda yürürlerdi. Mezâhimim benim ancak bu olmasaydı eğer Olurdu Nef‘î-i şîrîn-edây…
Sayfa 13 / 21123,34
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Fatîn de bu dünya içinde kendisini ikinci Nef’î olarak ilan eder. Çünkü o da Nef’î gibi felekten yardım talep etmemektedir. Fatîn tab’-ı beliğim isti’âne itmez ‘âlemden Benim var ise şimdi ‘âlem içre Nef’î-yi sâni (Fatîn, G.164/6) Kendi nazmının, âlemin nazım söyleyicileri tarafından talan edilerek yağmalandığını duyuran Sabrî, “cihanın Nef’î’siyim desem boş…
Sayfa 4 / 21119,23
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Nef'î-i pâk-edâyı dersen Takdı ol pây-ı hayâlâta resen Kim kasâ'idde anı sebk etmiş Yokdur ol vâdîye irmiş gitmiş (Zihnî, M.4/52-53) Neşâtî, kaside konusundaki üstünlüğünü anlatabilmek için, bu işin pîri konumundaki Nef’î’nin adını zikrederek, “Nef’î eğer benim kasidelerdeki üstün sözlerimi görseydi sözlerimin güzelliği karşısında hayrete düşüp ne yapacağını…
Sayfa 11 / 21119,23
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
(Nâ’ilî-i Kadîm, G.303/8) Said Giray her ne kadar yeni manalar bulsa da sihirli sözler söyleyen Nef’î’ye nazire yazamayacağını kabullenir. Şair elinden gelenin fazlasını da yapsa şiirlerinin hiç biri onunkine benzemez. Çünkü Nef’î onun gözünde ulaşılmaz bir şairdir. Ne kadar mûcid-i ebkâr-ı ma‘ânî olsam Nef‘î-i sâhiri bir vech ile tanzîr idemem (Said Giray, …
Sayfa 15 / 21115,11
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Ta'n eyleyen gelsin berü olsun benimle rû-be-rû Nef’î’ye etmem ser-fürû ger himmetin olursa zam (Şeyh Galib, K.19/36) Lebîb, söz mülkünün sultanının kendisi olduğunu, Nef’î gibilerinin yüzlercesinin huzurunda gelip geçtiğini belirtir. Ben şimdilik ol mâlik-i mülk-i sühanım kim Sad-Nef’i benim pîş-i rikâbımda revândır (Lebîb, Mukat’ât.13/61) Fâik Ömer, “Nef’î…
Sayfa 16 / 21115,11
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Bu rütbe tumturak-ı lafz ile ma’nî-i cân-perver (Ocak, 1991: 43) Nef’î’den mucize nefesli diye bahsettiği bir beytinde Zihnî “Nef’î benim yolumdan gelip sözlerimi dinleseydi benim için kabri iyi ve temiz olsun diye dua ederdi” diyerek Nef’î’nin övgüsüne mazhar olabileceğini söyler. Pey-rev olsaydı bana Nef‘î-i mu’ciz-dem ger Sühanım gûş edicek söyler idi tâb…
Sayfa 9 / 21111,00
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Sezâdur Fâzılâ bir şâ’ir-i rengìn-edâyum ben (Fâzıl, G.302/6) Sünbül-zâde Vehbî, “Nef’î eğer cihanda baki kalıp benim parlak nazmımı görseydi, utanarak kendini boşuna övdüğüne karar verip bu övünmelerini ateşe atıp yok ederdi” der. Başka bir beytinde de “kendini övenlerin başında gelen ateş dilli Nef’’î’nin üzerine, düşünce şimşeğim, her zaman ateşten bir kı…
Sayfa 6 / 21106,89
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Katleş be-çâr mezheb vâcib çu katl-i ef‘î (Ocak, 1991: 12) “Adı Nef’î olan o hiciv söyleyici şairin öldürülmesi, dört mezhepte de engerek yılanını öldürmek kadar gereklidir.” Nef’î’ye en ağır hakaretleri yağdıranların başında çağdaşı Tıflî gelmektedir. Onun, yüzü kara bir çingene olduğunu söyleyen şair, Nef’î’nin ulema düşmanı bir domuz olduğunu belirtir.. N…
Sayfa 7 / 2194,56
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Ahmet Bâdî, “Nef’î sağ olsaydı eğer senin vasfında binlerce bayram methiyesi söylese bile bu işi hakkıyla yerine getiremezdi” diyerek Edirne valisi Hurşit Paşa’yi övmüştür. Nefʿî sağ olsa eğer hakkıyla kılmazdı edâ Söylese vasfunda bin medhiyye-i ʿulyâ-yı ʿîd (Ahmet Bâdî, K.6/25) Sabrî, Ali Ebubekir Efendi’nin yüceliğini anlatmak için “vasıflarının büyük inc…
Sayfa 1 / 2169,89
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 41 Volume: 8 Issue: 41 Aralık 2015 December 2015 www.sosyalarastirmalar.com ISSN: 1307-9581 17. ASIR VE SONRASI DÎVÂN ŞÂİRLERİNİN BEYİTLERİNDE NEF’Î NEF’Î IN 17TH CENTURY AND AFTER OF OTTOMAN POETS’ COUPLETS İlyas KAYAOKAY• Öz Nef’î, 17. asrın en önemli şairle…