2012
Müzeyyel Gazellerde Fahriye
Osman Ünlü
Sayfa 2 / 5232,86
Şeyhülislâm Yahyâ İçin Yazılan Kasideler
medresesinde müderris olarak göreve başlayan Yahyâ, Halep, Şam ve Mısır’da kadılık yapar. 1600 yılında İstanbul’a dönen Yahyâ, Bursa ve Edirne’deki kadılık vazifesinden sonra 1603’te İstanbul kadılığı, 1604’te Anadolu kazaskerliği altı ay sonra da Rumeli kazaskerliği görevine getirilir. 1609’da ikinci defa Rumeli kazaskeri olduktan sonra 1611 senesinde emekl…
Sayfa 10 / 2331,65
Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması
148 İlyas KAYAOKAY … 6. Zülf ü ‘ârız ne zamân olsa mu’ârız Pertev Çeşmüme subh-ı vatan şâm-ı garîbân görinür. (Pertev Divanı, G.81/1-6) 1.Nâzik ko gayrı girye-i şeb-gîr ü âhı gör Bakma ‘itâb u nâza derûnî nigâhı gör. … 8.Nâzik nihâdın eyleme ta’zîm hırkada25 Dîhîm-i pâdişâha değişmem külâhı gör. (Nâzikî Divanı, G.47/1-8) 1.Sübha vü seccâdeyi tahvîl-i câm itd…
Sayfa 3 / 2329,07
Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması
Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması 141 Yukarıda -daha önce yapılan çalışmaları tekrar etmemek adına- mahlas hakkında bazı kısa bilgiler verilmiştir. Biz de bu çalışmamızda ilk bahiste gazellerde mahlasın kullanım yerine, ikinci bahiste de mahlasın gazellerde redif olarak kullanılmasına detaylı olarak değineceğiz. 1. GAZELLERDE M…
Sayfa 11 / 2326,78
Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması
Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması 149 … 6.Nev zâde-i tâb'ımdır ‘İzzet nefes-i kudsî Ebnâ-yı zamân diğer ma'nâlara düşmüşdür. 7.Gel dergeh-i Monlâya ta'bîr ü tesellî al Beyhûde zevâhir-bîn rü’yâlara düşmüşdür. (İzzet Molla Divanı, G.155/6-7) Mahlasın makta ve matla beyti dışındaki bir beyitte zikredilmesi durumu müzeyyel gazelle…
Sayfa 22 / 5225,09
Şeyhülislâm Yahyâ İçin Yazılan Kasideler
rüzgâr yapan hizmetçidir. Şerh-i Dürer’in düğümü, onun inci dişleriyle çözülür. Eğer Seyyid-i Sânî, onun yazısındaki mantığı görseydi, onun kölesi olurdu. O, hikmet meydanının süvarisi, fesahat güneşinin doğuş yeridir. Kasidede hemen hemen Yahyâ’nın bütün yönlerine temas edilmiştir. Dikkat çeken husus onun “Şerh-i Dürer” adlı eserinin de burada zikredilmesid…
Sayfa 16 / 5220,38
Şeyhülislâm Yahyâ İçin Yazılan Kasideler
Nâilî’nin bu kasidesi 31 beyitten oluşmaktadır. “-et” kafiye, “-i” sesi de redif olarak kullanılmıştır. Fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbıyla yazılan kasidenin beyit dağılımı şu şekildedir: 1-11. beyitler nesîb, 12. beyit girîzgâh, 13-26. beyitler medhiye, 27-31. beyitler dua bölümüdür. Nesîb bölümünde, zühd ve zahidlik konuları ele alınır. Burada, züh…
Sayfa 5 / 2319,49
Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması
Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması 143 Fazli-i sânî de gerçi yüğrügidür ‘arsanun Aksadur anı velî Fazlî-i evvel her zamân. (Kara Fazlî Divanı, Kıt’a.11/3) Kâşif Esad, mahlasının kökü olan “keşf” kelimesini fâil veznindeki mahlasına uygun olarak “etmek” fiiliyle birlikte kullanır. İki defa mahlasını zikreden şair, ilk mısrada ken…
Sayfa 8 / 2118,85
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Nef’î’nîn kaside yazmayı ondan öğrenmesi gerektiğini söyler. Memdûhun şairlik özelliğini övmek için kaside ile özdeşleşen Nef’î’yi anmıştır Nef‘î göreydi devrini çekmezdi hâce cevrini Anlardı şi‘rin tavrını himmetde noksân eyledi (Antepli Aynî, K.8/40) Tertîb i kasîdeyle tarh ı gazeli andan Ögrense sezâ Rûm'un Nef‘î ile Bâkî'si (Antepli Aynî, Tar.114/5) Nef’…
Sayfa 19 / 5218,85
Şeyhülislâm Yahyâ İçin Yazılan Kasideler
1.10. Kadrî’nin Kasidesi Kadrî’nin Yahyâ için yazdığı bir kasidesi vardır. Başlıksız bu kaside, 47 beyitten oluşmaktadır. Mefâilün feilâtün mefâilün feilün kalıbıyla yazılan kasidede redif yoktur, “-en” sesi kafiye olarak kullanılmıştır. Kasidenin beyit dağılımı şu şekildedir: 1-18. beyitler fahriye, 19-25. beyitler girîzgâh, 26-40. beyitler medhiye, 41-45. …
Sayfa 5 / 5215,67
Şeyhülislâm Yahyâ İçin Yazılan Kasideler
ilgiler kurulmuştur diye düşündük ancak kasidede somut bir övgü unsuru görülmemektedir. 1.1.4. Der-Sitâyiş-i Şeyhü’l-İslâm Yahyâ Efendi Der-Nazîre-i Gazeleş Atâyî’nin bu son kasidesi “yüz sürerüz” redifli olup doğrudan Yahyâ’nın medhiyesi ile başlamaktadır. Yahyâ’nın da bu redifte bir gazeli vardır. Zaten ona nazire olarak kaleme alındığını şair belirtir. 12…
Sayfa 15 / 5215,67
Şeyhülislâm Yahyâ İçin Yazılan Kasideler
Medhiye bahsinde Yahyâ, “hünerin kutbu ve afakı”, “cihanın kıblesi”, “devletin ayakta kalmasının delili” şeklinde övülür. O, her türlü övgüye layık, şeref ve ihsan sahibi bir şeyhülislâmdır. Şair, onun adaletiyle yeryüzünün köşelerini doldurduğunu ifade eder. Onun dergâhı ümit kapısıdır. Şairin onu överken, “boş vergi toplayan (vergi almayan) bir kudretli ki…
Sayfa 6 / 2014,61
Şiir Mecmualarında Nergisi'nin Türkçe Gazelleri ve Bu Gazaeller Üzerine Bir Değerlendirme
Bahir SELÇUK Gazellerde med, vasl gibi aruz uygulamalarına zaman zaman başvuran Nergisî, özellikle imaleyi sıkça kullanmıştır. “ġamla, tokınduķça, yanında, ile, eyledükçe, böyle, olınsa, ele, nice, yârâna, elüñde, mevsimde, hele” gibi kelimelerin son hecelerindeki imaleler, Türkçede vurgunun son hece üzerinde olmasından dolayı bir ahenk unsuru olarak da düşü…
Sayfa 1 / 2314,61
Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması
International Journal of Language Academy ISSN: 2342-0251 Article History: DOI Number: Received 22/06/2017 Received in revised form Volume 5/4 August 22/06/2017 Accepted 2017 p. 139/161 04/07/2017 Available online PLACE OF THE PENNAME IN THE 15/08/2017 GAZEL AND PENNAME USE AS A REDIF Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması 1 İlyas K…
Sayfa 7 / 2314,61
Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması
Gazellerde Mahlasın Konumu ve Mahlasın Redif Olarak Kullanılması 145 kullanımlar yapan Benderli Cesârî 7 beyitlik gazelinin 5. 6. ve 7. beyitlerinde mahlasını zikretmiştir: … 5.Cesârî kûşe-i firkatde gam-gîn olmasun her dem Sen ol ‘ayne’l-yakînüm merhabâ ‘iydün sa’îd olsun. 6.Cesârî genc-i hasretde mekîn olmış hazîn olmış İşit âh [u] enînüm merhabâ ‘iydün sa…
Sayfa 3 / 5214,14
Şeyhülislâm Yahyâ İçin Yazılan Kasideler
Ayrıca Sohbetü’l-Ebkâr adlı mesnevisinde de Yahyâ hakkında ebyât bulunmaktadır. Bu 4 kaside şunlardır: 1.1.1. Der-Medh-i Hazret-i Sadrü’l-‘Ulemâ Yahyâ Efendi Sellemallahu Te‘âlâ Atâyî’nin bu ilk kasidesi bir şitâiyyedir. Redif olmayan bu kasidede “-âm” sesi kafiyedir. Mefâilün feilâtün mefâilün feilün kalıbıyla yazılan kaside 34 beyitten oluşmaktadır. Kaside…
Sayfa 12 / 5214,14
Şeyhülislâm Yahyâ İçin Yazılan Kasideler
1.5.1. Der-Medh-i Şeyhü’l-İslâm Yahyâ Efendi 58 beyitlik bu kaside, fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbıyla yazılmıştır. Kasidede “eder” redifi kullanılmıştır. Beyit dağılımı şöyledir: 1-14. beyitler nesîb, 15. beyit girîzgâh, 16-45. beyitler medhiye, 46-52. beyitler fahriye, 55-58. beyitler dua bölümüdür. Nesîb bölümünde, aşk ve şarapla ilgili bahisler …
Sayfa 13 / 5214,14
Şeyhülislâm Yahyâ İçin Yazılan Kasideler
1.5.3. Kasîde Berâ-yı Şeyhü’l-İslâm Yahyâ Efendi ‘Aleyhi’r-Rahme Sabrî’nin bu son kasidesi, 72 beyitten müteşekkil olup, mefâilün feilâtün mefâilün feilün vezniyle yazılmıştır. “-ân” kafiyesi, “-dur” ek redifi kullanılmıştır. Beyit dağılımı şu şekildedir: 1-20. beyitler nesîb, 21-27. beyitler tegazzül, 28. beyit girîzgâh, 29-55. beyitler medhiye, 56-68. beyi…
Sayfa 18 / 5214,14
Şeyhülislâm Yahyâ İçin Yazılan Kasideler
Zuhûrî, onun şairliğini överken Hakanî’yi anar. Buna göre; Hakanî eğer onun şiirini görmüş olsaydı, ona meftun olurdu. Şair, onun kaleminin resmettiği hayallerde, ressam Mani’nin tarzının görüldüğünü söyleyerek, şairin bulduğu hayallerin güzel olduğunu belirtir. Şair, onun nazmını “mutluluk anahtarı” diye tanımlar. Şair, Yahyâ’nın cömertliği üzerinde de fazl…
Sayfa 10 / 2110,95
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Bosnalı Mehmet Fâzıl Paşa’ya göre eğer mucize sözlü Nef’î, Emin ‘Âlî Paşa’nın sadâreti döneminde yaşasaydı hakkında çok “dîvân-ı senâ” tertip ederdi. Nef’î-i mu’ciz-beyân olsaydı ‘âlemde eğer Hakkına tertîb iderdi nice dîvân-ı şenâ (Fâzıl, K.4/22) Yenişehirli Avnî gibi zamanın mucizeler söyleyen Nef’î’sinin kendisi olduğunu savunur. Yine başka bir beytinde d…
Sayfa 8 / 1910,95
Necâtî Bey'in Gazellerine Yapılan Tahmisler
E Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal 2018 Volume:19 147 Hâk-i pâyün tûtiyâ-yı dìde-i hûn-bâr imiş Hamdülillâh kim görecek gözlerümüz var imiş matlaıyla başlayan gazele pek çok tesdis yazılmıştır. Buna mukabil sadece Hilâlî (ö.1543) tarafından bir tahmis yazılmıştır. Şair, beş beyte de tahmis yapmış olup beyitlerin sırasında ve kelimelerinde…