2015
Gedayi Divanına Göre Çağataycada İkilemeler
Hayrullah Kahya
Sayfa 2 / 944,57
Kastamonu Ağzından Az Bilinen İkilemeler
KASTAMONU AGZINDAN AZ BİLİNEN İKiLEMELER Doç. Dr. Eyüp AKMAN* ÖZET Kastamonu ağzı ile ilgili çalışmaların tarihi, Thury Jozsefin yöre ağzıyla ilgili yaptığı çalışmanın tarihi olan ı885 yılına kadar çıksa da maalesef o zamandan beri bu yöre ağzı üzerine doktora düzeyinde incelemeler yapılmamıştır. Bunun pek çok sebebi bulunabilir. Kanaatimizce bunun en büyük …
Sayfa 8 / 1639,42
19. Yüzyıl Türkistan Şair ve Tarihçilerinden Munis Harezmi ( 1778-1829) ve Eseri: Firdevsü'l-İkbal
folklor/ ede biyat 2.1.2. 1.3.6. -gaçal-geçe eki Yönelme hali eki ile e!?itlik ekinin birleşmesinden oluşan bu ek, metnimizde her zaman -gaça/-geçe şeklinde olduğundan uyum dışındadır: çaMaça "çağa kadaı; :amana kadar" 14h/2, tıyömatgaça "kıyamete kadar" l 5a/l 2. 2. l.2. 1.3.7. Mutlak gelecek zaman eki Fiil kök veya gövdelerine -gu/-gii gelecek zaman s ıfat…
Sayfa 12 / 2135,66
Klasik Doğu Türk Şiirinde İkilemelerin Ahenk Unsuru Olarak Kullanılması
International Congress on Turkish Geography Social 466 Sciences Research II- 20-22 April 2018/Alanya-TURKEY GİRİŞ Dilimizde çok defa iki, bazı durumlarda ise birden çok kelime, kelime grubu bazen de cümlelerin başta pekiştirme olmak üzere değişik amaçlarla yinelenmesi sonucu oluşan yapılara ikilemeler adı verilmektedir. Türkçedeki ikilemeler üzerine alanda V…
Sayfa 12 / 2632,85
Sûfî Allahyâr ve Sebâtü'l-Âcizîn'i: 18. Yüzyıl Doğu Türk Edebî Dilinde Mahallîleşme Eğilimleri Üzerine
Sûfî Allahyâr ve Sebâtü’l-Âcizîn’i 59 bile bulmak mümkün değildir demekte, Ebulgazi’nin Çağatayca yazmadığı iddiasının doğru olmadığını belirtmektedir (1957: 31). Eckmann, Çağatay edebiyatının son devir yazarlarının eski konulardan bahseden eserlerinde divan edebiyatı vokabülerini kullandıklarını, yeni konular işledikleri zaman klasik Çağatay gramerine pek d…
Sayfa 3 / 931,52
Kastamonu Ağzından Az Bilinen İkilemeler
2-Zıt anlamlı ikilemeler 3-Aynen tekrarlanan ikilemeler 4-İlaveli ikilemeler İkilemeleri daha detaylı inceleyen bir bilim adamı da Osman Nedim Tuna'dır. Tuna ikilemeler ile ilgili bazı kurallar tespit etmiş ve biınların geçerliliğini ispata çalışmıştır. Elemanları aynı sayıda heceye sahip ikilemelerin oluşmasında rol oynayan ünlü ve ünsüz dizilerini ayrı ayr…
Sayfa 1 / 2726,74
Derleme Sözlüğü'nde İkinci Kelimesinin Başında S- Bulunduran Tekrarlar ve Başka Seslerle Benzer Diğer Tekrarlar
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi 17, 1 (2010) 1-27 DERLEME SÖZLÜĞÜ'NDE İKİNCİ KELİMESİNİN BAŞINDA s- BULUNDURAN TEKRARLAR VE BAŞKA SESLERLE BENZER DİĞER TEKRARLAR A. Deniz ABİK* Özet: Bu çalışmada, Derleme Sözlüğü’nün bütünü ikilemeler yönünden taranmıştır. İkilemeler içerisinde tekrarların alt gruplara ayrılabileceği gös…
Sayfa 15 / 2326,28
fıkhul_ekber
Dil ve Edebiyat İsim Harezm Türkçesinde bulunmayı karşılamak üzere kullanılan ve ulandığı söz- cüğün son ses ötümsüzüyle düzenli olarak ötüm benzeşmesine girmeyen {+dA} eki (Ata, 2002, s. 63) Çağataycada da kullanılmış olup ötüm benzeşmesi bakı- mından daha düzenli bir kullanım arz etmiştir (Eckmann, 2003a, 70). İncele- nen metinde bulunma durumu eki {+dA} ş…
Sayfa 10 / 1626,28
19. Yüzyıl Türkistan Şair ve Tarihçilerinden Munis Harezmi ( 1778-1829) ve Eseri: Firdevsü'l-İkbal
folklor/ edebiyat t 1111=ı+mi=, ünlüyle biten kelimelerden sonra ise +ımız/+imiz'di r: abamız "babalarımız" '>ıı 13. amcôdımız "dedelerimi=. cedlerimi=" 8bl9, elimi= "ilimi=. yurdw1111=" 91 bi l O, Jııılütımız "'Jıiillerimiz" 8bl I O, yurtımız "yurdumuz" 34al8. 2.1.2.2.5.2. İlgi hali eki, yukarıda da be l irttiğimiz gibi, her zaman düz ünlülür: lianmii "fıı1…
Sayfa 10 / 1425,53
Cemal Süreya’nın “Folklor Şiire Düşman” Başlıklı Denemesi Işığında “Yunus Ki Sütdişleriyle Türkçenin” Adlı Şiiri Üzerine Bir İnceleme
Cemal Süreya’nın “Folklor Şiire Düşman” Başlıklı Denemesi Işığında “Yunus ki Süt Dişleriyle Türkçenin” Adlı Şiiri Üzerine Bir İnceleme Cemal Süreya, şiirin sonraki mısralarında bir şair olarak kendisine döner: “Sen ki gözlerinle görmüştün 57'de Babanın parçalanmış beynini Kâğıt bir paketle koydular mezara İstesen belki elleyebilirdin de Ama ağlamak haramdı s…
Sayfa 2 / 1425,21
Çağatayca Metinlerde émiştük Yapısı Üzerine
34 Modern Türklük Araştırmaları Dergisi Cilt 13. Sayı 3. Eylül 2016 ABSTRACT The period of Eastern Islamic Turkish written language which lasts from 15th century to the 20th century, is generally known as Chagatay. Émiştük structure is seen in various works in pre-classical, classical and post-classical period. Gedayi, who was a pre-classical artist of Chaga…
Sayfa 11 / 2122,29
Klasik Doğu Türk Şiirinde İkilemelerin Ahenk Unsuru Olarak Kullanılması
International Congress on Turkish Geography Social 465 Sciences Research II- 20-22 April 2018/Alanya-TURKEY KLASİK DOĞU TÜRK ŞİİRİNDE İKİLEMELERİN AHENK UNSURU OLARAK KULLANILMASI Prof. Dr. Selahittin TOLKUN Anadolu Üniversitesi ÖZET Türkçenin gerek tarihî sürecinde gerekse günümüzdeki bütün şubelerinde müstakil kelimelerle kurulan ikilemeler değişik amaçlar…
Sayfa 7 / 1620,34
19. Yüzyıl Türkistan Şair ve Tarihçilerinden Munis Harezmi ( 1778-1829) ve Eseri: Firdevsü'l-İkbal
folklor / edebiyat 2.1.2. Belli ba ş lı dil özellikleri 2.1. 2.1. Ses bilgisine da ya lı özellikler 2.1.2.1.l. Klasik Çağataycada sık olarak karşıl aşılan c > ö değişmesiyle çökiiş. öriik, ösrük, öçkii, töşiik* şek lindeki kelimeler ile ve a > o değişmesiyle ocun. osrıı oşuk- şekl indeki kelimelerde görüldüğü gibi kök ünlüsünün gerileyici benzeşmeyh· yuvarla…
Sayfa 4 / 3320,02
Çağatay Türkçesinde Oğuzca Özellikler ve Benzerlikler
Çağatay Türkçesinde Oğuzca Özellikler ve Benzerlikler 34 Büyük Selçuklu Ġmparatorluğu‟nun yıkılmasıyla Türklerin siyasi birliği dağılır ve Azerî, Türkmen lehçeleri teĢekkül eder. Azerî Türkçesi uzun süre Anadolu Türkçesiyle beraber yaĢar. Türkmen yazı dili ve edebiyatı daha yeni olup, Çağataycanın etkisinde geliĢir. Azerîce ile Çağatayca arasında da benzerli…
Sayfa 9 / 1619,71
19. Yüzyıl Türkistan Şair ve Tarihçilerinden Munis Harezmi ( 1778-1829) ve Eseri: Firdevsü'l-İkbal
folklor/ edebiyat Klasik Çağataycada genel olarak ünsüz uyumuna uyan bu ek metnimizde her zaman -gu(n)çal-gii(n)çe şeklinde olduğundan uyum dışındadır. Metnimizde fazla örneği olmayan bu ekin uyum dışına ç ıkmış iki örneğine rastlanmıştır: ötgiinçe "'geçine
Sayfa 22 / 3319,71
Çağatay Türkçesinde Oğuzca Özellikler ve Benzerlikler
Çağatay Türkçesinde Oğuzca Özellikler ve Benzerlikler 52 mümkün değildir (N Örn. S. 58:3), bir kara tofrak kim yokdur gülü reyhanınga / o karangu kéçe tékdür kim mâh-ı tâbânı yok (N. Yay. J.E. s.38). Lutfî Dîvânı‟nda bildirmenin menfi çekimi: Bildirmenin müsbet çekiminin er-, ir- / i- ve tur- veya bu fiilin ekleĢmiĢ Ģekilleri -tur- / -tir (bazen -dur / -dir)…
Sayfa 7 / 1419,71
Şemseddin Sami'nin Orhon Yazıtları Üzerine Etimoloji Denemeleri
Engin ÇETİN kiŋşürtükin [t(a)bg(a)ç bod(u)n t(e)bl(i)gin kürl(ü)g üçün (a)rm(a) kçısın üçün in(i)li (e)çili kikşürtükin üçün KT D 6] Bu lugat elyevm Çağataycada müsta‘mel olan “kiŋeş” ya “kinigeş” aslından olup akd-i meclis ve meşveret demektir. kisre [(a)nta kisre inisi (e)çisin t(e)g kıl(ı)nm(a)duk (e)r(i)nç oglı k(a)ŋın t(e) g kıl(ı)nm(a)duk (e)r(i)nç KT …
Sayfa 2 / 918,14
Türkiye Türkçesi Ağızlarında {-I} Zarf-Fiil Ekli İkilemeler
fiilinden {-I} zarf-fiil ekiyle yapılmış bir zarf-fiildir. Trabzon ağızlarından “Ordan alı harcarsın (Caferoğlu 1994: 176)” örneğinde de al- fiili {-I} zarf-fiil ekiyle birleşmiştir. Van ağızlarından “Bütünini sel götürü denize doldurdi (Caferoğlu 1995: 26) örneğindeki götürü kelimesinde {-I} zarf-fiil eki vardır. {-I} eki, böylece müstakil bir zarf-fiil eki…
Sayfa 12 / 2717,83
Derleme Sözlüğü'nde İkinci Kelimesinin Başında S- Bulunduran Tekrarlar ve Başka Seslerle Benzer Diğer Tekrarlar
12 Deniz Abik 4. Sonuç Bu inceleme için Derleme Sözlüğü’nün bütünü ikilemeler yönünden taranmıştır. İkilemelerden sadece, tekrar görünümündekiler bu incelemede örnekleme ile sunulmuştur. Bir alt grup olarak ikilemeler içerisinde tekrarların da alt gruplara ayrılabileceği anlaşılmıştır. İkinci kelimesinin başında /s-/ bulunduran tekrarlı ikilemeler incelenirk…
Sayfa 6 / 1417,44
Cemal Süreya’nın “Folklor Şiire Düşman” Başlıklı Denemesi Işığında “Yunus Ki Sütdişleriyle Türkçenin” Adlı Şiiri Üzerine Bir İnceleme
Cemal Süreya’nın “Folklor Şiire Düşman” Başlıklı Denemesi Işığında “Yunus ki Süt Dişleriyle Türkçenin” Adlı Şiiri Üzerine Bir İnceleme dalga yayılan/ Kızılırmak’tan öte Sivas’a doğru” örneklerinde görüldüğü gibi günlük konuşma diline has bir edâda bulunmaktadır. İkinci Yeni şiir anlayışı doğrultusunda Cemal Süreya“Yunus ki Sütdişleriyle Türkçenin” şiirinde ç…
Sayfa 6 / 1417,12
XIX. Asır Âşıklarından Beşiktaşlı (Tokatlı) Gedâî: Şairliği ve Şiiri Üzerine Bazı Mülâhazalar
Esra Akbalık / Türk Dili ve Edebiyatı 6 Dergisi Cilt / Sayı LII kesin bilgi olmamakla birlikte kabrinin Karacaahmet mezarlığında olduğuna dair bazı kayıtlar vardır. Edebî Kişiliği, Şairliği ve Şiirleri Üzerine XIX. asrın kudretli şairlerinden olan ve bazı şiirleri bestelenen Gedâî sı- nırlı kaynakta, sınırlı bilgilerle yer almaktadır. Kendisine bazı kaynakla…