2025Açık erişim
Birleşik Sözcüklerin İşlemlenmesi: İki Kök Sözcükten Oluşan Birleşik Sözcüklerin Durumu
Hatice Şanlı; Serkan Uygun
Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Vol. 37 No. 1Sayfa 5 / 852,24
Anlam Bilim Açısından Geçmişten Günümüze Kadar ''Gök'' Kavramının Anlamsal Yolculuğu
Reşid Rahmeti Arat (1986), Eski Türk Şiiri adlı çalışmasında Orta Türkçe devresinde Uygurlar döneminden kalma şiirlerde “tengri” kelimesinin “tanrı” ve “gök” anlamının yanında “saygı değer, efendi” karşılığında da kullanıldığını ifade eder (Akt. Bilgin, 2005: 4). Divan-ı Lügat-it Türk’te de “gök” kelimesi farklı anlamlarda kullanılmıştır. a) Gök, hava, sema …
Sayfa 3 / 3049,49
Divanü Lûgati’t-Türk’te Astronomiye Dair Sözcükler
Divanü Lûgati’t-Türk’te Astronomiye Dair Sözcükler 171 Evren ve Evrenin Düzeni Kök: “Gök, sema” (DLT III: 132; EDPT: 708; KBS-I: 375-377). PTurk. “*gŏk 1 blue 2 green (“macro-blue” according to Wierzbicka): OTurk. kök 1 (Orkh., OUygh.); Karakh. kök 1 (MK, KB), 2 (KB); Tur. gök 1; Gag. gök 1; Az. göj 1; Turkm. gŏk 1, 2; Sal. Gux 1; Khal. kīek 2; MTurk. kök 1 …
Sayfa 15 / 2048,27
Ad Öbeği Taşınımı ve Boşluk Kuramı Bağlamında Fiilimsili Yapıların Adlandırılması ve Sınıflandırılması Meselesi
288 + UTEK2007 /BİLDİRİLER Ferhat KARABULUT • 289 mi çıkar. Örneğin hidrojen ile oksijenin yan yana gelmesinden hidrojenoksijen kayıpsız ve tavizsiz birlikteliğini/yanyanalığını mı anlayacağız, yoksa en az bir maddesi mi çıkar, yoksa su mu oluşur? Veya; ' üyenin taviz vermesiyle oluşan yeni ve başka bir birleşik/birleşmiş yapıyı mı anla- 2-San renk+ mavi ren…
Sayfa 11 / 2043,99
i_gulusoy_c_bulut
DİL ARAŞTIRMALARI yerleri ve görevleri gibi çeşitli açılardan değerlendirilmektedir (Korkmaz, 2009). 2. Kök Kavramı Üzerine 2.1. Azerbaycan Türkçesinde Kök Kavramı Azerbaycan Türkçesinde kök kavramı detaylı bir incelemeye tabi tutulmaktadır. Muhtar Hüseyinzade ek ve kök ayrımını altı maddede dile getirmiştir: 1. Kök sözün esasını teşkil etmektedir. 2. Sözün …
Sayfa 12 / 2040,36
i_gulusoy_c_bulut
DİL ARAŞTIRMALARI Muharrem Ergin’e göre kök kavramının tanımı şu şekildedir: “Kök bir kelimenin manası ve yapısı bozulmadan parçalanamayan şeklidir. Demek ki kök, manalı en küçük dil birliğidir. Kökler tek başlarına veya eklerle birleşmek suretiyle kullanılırlar. Kelime dediğimiz tek başına kullanılan manalı ve vazifeli ses veya ses toplulukları ya kök halin…
Sayfa 6 / 1538,49
Divanü Lûgati’t-Türk’te Meteorolojiye Dair Sözcükler
Divanü Lûgati’t-Türk’te Meteorolojiye Dair Sözcükler 255 Bulıt: “Bulut. ‘Kara bulıt, ak bulıt’ denir.” (DLT I: 354). Bulıt: “Cloud. ‘Kara bulıt: A black cloud’, ak bulıt: a rain cloud.” (EDPT: 333; TDES-I: 63). Bu: “Buğ, buhar, buğu” (DLT III: 206; EDPT: 292). T. Gülensoy bū ‘buhar, buğu’ + lı+t şeklinde kelimenin etimolojisini yapmıştır (KBS-I: 182). Doerfe…
Sayfa 14 / 4433,31
Türkiye Türkçesi İle Kazak Türkçesindeki Cümlelerin Çeşitleri Bakımından Karşılaştırılması Üzerine Bir Deneme
70 TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE KIRGIZ TÜRKÇESİNDEKİ CÜMLELERİN ÇEŞİTLERİ BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI ÜZERİNE BİR DENEME Bu tarz cümlelerde sonuç gösteren ve yüklemi hüküm bildiren clinıleye "baş süylöm (ana ciim/e) ; sebep gösteren ve hüküm bildirmeyen cümleye de "bağınınkı süylöm (yardımcılymı cümle) denir. 37 "Bağınınkı baylanıştagı tataal sliylöm"ler şu gruplar…
Sayfa 33 / 4433,31
Türkiye Türkçesi İle Kazak Türkçesindeki Cümlelerin Çeşitleri Bakımından Karşılaştırılması Üzerine Bir Deneme
70 TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE KIRGIZ TÜRKÇESİNDEKİ CÜMLELERİN ÇEŞİTLERİ BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI ÜZERİNE BİR DENEME Bu tarz cümlelerde sonuç gösteren ve yüklemi hüküm bildiren cümleye “baş süylöm (ana cümle) ; sebep gösteren ve hüküm bildirmeyen cümleye de “bağınınkı süylöm (yardımcı/yan cümle) denir.37 “Bağınınkı baylanıştagı tataal süylöm”ler şu gruplarda el…
Sayfa 24 / 5233,09
Kutadgu Bilig I - Zaman-Mekân-Konuşur: XI. Yüzyılda Balasagun'dan Kâşgar'a, Balasagunlu'dan Kâşgarlı'ya
ÇÜTAD Çukurova Üniversitesi Türkoloji Cilt 2, Sayı 2 Araştırmaları Dergisi Aralık 2017 kağanlığında süren erkin/irkin unvanının Karahanlı sahasındaki yerine 19 ve Karluklara sınırlanmış bir unvan olarak kullanılmaya devam ettiğine işaret eder. Muhtemelen Yûsuf'un Ila begi (1779) ve Ila atlıġı/ileri geleni veya gelenlerinden (KB 841, 1629, 2319, 2696) verdiği…
Sayfa 4 / 830,25
Anlam Bilim Açısından Geçmişten Günümüze Kadar ''Gök'' Kavramının Anlamsal Yolculuğu
dünyada bulunan gerçek bir varlık ya da nesnedir. Bu nesnel gerçekliği dil temsil eder (Kıran, 2010:63). İnsan hayatında çok önemli bir yer tutan dil, toplumdaki değişmelere paralel olarak değişime uğrar. Sözcüklerde bu değişim şekil ve anlam yönüyle meydana gelmektedir. “Gök” kelimesi de Türkçenin en eski kaynaklarında geçmektedir. Geçmişten günümüze kadar …
Sayfa 4 / 2130,20
Sekizinci Sınıf Öğrencilerinin Fiil Çekimlerindeki Birleşik Yapılar ve Kip Üzerine Görüşleri: Nitel Bir Araştırma
Sekizinci Sınıf Öğrencilerinin Fiil Çekimlerindeki Birleşik Yapılar ve Kip Üzerine… 545 GİRİŞ Bir hareketin, durumun meydana geldiği, gelmekte olduğu ya da geleceği süreyi; bu sürenin belirli bir bölümünü ifade eden zaman (Türkçe Sözlük 2011, 2641) ile biri Ģekle dayalı diğeri bir fiile ulanan eklerin üstünde, bütün cümleden ve metin bağlamından çıkarılan ru…
Sayfa 3 / 2029,91
Ad Öbeği Taşınımı ve Boşluk Kuramı Bağlamında Fiilimsili Yapıların Adlandırılması ve Sınıflandırılması Meselesi
264 + UTEK 2007 I BİLDİRİLER Ferhat KARABULUT + 265 tek predikatlı müstakil cümleler kullanılır. Türkçenin zengin partisip ve gerindium Demir ve Emine Yılmaz ise yapısına göre cümle konusunda farklı düşüncelerin sistemi Türkçeye en geniş ve karışık ifadeleri sade, müstakil cümleler içinde top- dile getirildiğini belirttikten sonra, fıilimsili yapıları birleş…
Sayfa 7 / 1829,82
Standart Türkiye Türkçesinde Tasvir Fiillerinin Zaman Çizgisindeki Yeri
DOÇ. DR. DİLEK ERGÖNENÇ AKBABA örneklerin tasvir fiilleri içinde ayrı bir başlık altında değerlendirilmesi uygun olur” (YİFB 2007: 86). Görüldüğü üzere tasvir fiilleri üzerine yapılan sınıflandırmalarda tezlik, sürerlilik, yeterlik, yaklaşma gibi dört ana grup tespit edilmiş ancak bu gruplar standart TT’ndeki tasvir fiilleri için yeterli olmamıştır. Mevcut b…
Sayfa 12 / 4428,26
Türkiye Türkçesi İle Kazak Türkçesindeki Cümlelerin Çeşitleri Bakımından Karşılaştırılması Üzerine Bir Deneme
68 TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE KIRGIZ TÜRKÇESİNDEKİ CÜMLELERİN ÇEŞİTLERİ BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI ÜZERİNE BİR DENEME 3. Tüşündürınö Aykındooçtuu Sliylömdör (Açıklayıcı Tamlayıcılı!Niteleyicili Ciinıleler). Bu grup kendi içinde üç alt başlığa ayrılır: a. Tlişündürmö Aıııktooçtuu Süylömdöı(Açıklayıcı Tanılayan/Niteleyenli Cümleler). b. Tüşündürmö Toluktooçtuk Süy…
Sayfa 31 / 4428,26
Türkiye Türkçesi İle Kazak Türkçesindeki Cümlelerin Çeşitleri Bakımından Karşılaştırılması Üzerine Bir Deneme
68 TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE KIRGIZ TÜRKÇESİNDEKİ CÜMLELERİN ÇEŞİTLERİ BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI ÜZERİNE BİR DENEME 3. Tüşündürmö Aykındooçtuu Süylömdör (Açıklayıcı Tamlayıcılı/Niteleyicili Cümleler). Bu grup kendi içinde üç alt başlığa ayrılır: a. Tüşündürmö Anıktooçtuu Süylömdör(Açıklayıcı Tamlayan/Niteleyenli Cümleler). b. Tüşündürmö Toluktooçtuk Süylöm (Aç…
Sayfa 6 / 3226,92
Konya'da Güvercincilik
nüzul», kuğurınak «(güvercin) ötmek»; anaç «yav.ru ya da yemiş yetişti recel< duruma gelmiş olan (hayvan ya da ağaç)» , yad «1. Başka, 2. Ya- bancı» (Türkçe Sözlük, Ankara, 1974), demkeş «daima öten ~ir cins gü- vercin»,· (F. Develioğlu, Osmanlıca-Türkçe Ans. LOgat, Ankara, 1962) gibi sözlüklerde bulunan sözcüklerin bir kısmına da az cok özel bir anlam ve- …
Sayfa 41 / 43226,33
On Üçüncü Yüzyıl Öncesi Türkçesinde Soru
16 Dilek 2007: 1038). Altay Türkçesinde, kim (kim), ne, neme (ne), kançazı (ne kadarı, kaçı), kajı cerge , kaydöön, kaydaar (nereye), kajızı (kaçı, hangisi), kajıları (hangileri) sözcükleri zamir; kança (kaç), kançançı (kaçıncı), kandıy (nasıl) sözcükleri sıfat; neniñ uçun (niçin), kandıy (nasıl), kança (ne kadar), kaçan (ne zaman), ne (niçin) sözcükleri de …
Sayfa 13 / 4426,32
Türkiye Türkçesi İle Kazak Türkçesindeki Cümlelerin Çeşitleri Bakımından Karşılaştırılması Üzerine Bir Deneme
SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ 69 2. Tataal koşmo süylöm (Yalın cümleye ayrıliıiası mümkün olmayan birleşik cümleler/ 1 Kırgız Tilinin Sintaksisi'nde birleşik cümleler şu şekilde sınıflandırılır: L Tefi Baylanıştagı Tataal Süylöm (Bagııııçsız Tataal Siiylöm): Anlam bakımından b.irbirine .b~$ıınlı ol~p gramer bakımından aralarında bir bağ olmayan birleşik cumlelerdı…
Sayfa 32 / 4426,32
Türkiye Türkçesi İle Kazak Türkçesindeki Cümlelerin Çeşitleri Bakımından Karşılaştırılması Üzerine Bir Deneme
SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ 69 2. Tataal koşmo süylöm (Yalın cümleye ayrılması mümkün olmayan birleşik cümleler)31 Kırgız Tilinin Sintaksisi’nde birleşik cümleler şu şekilde sınıflandırılır: 1. Teñ Baylanıştagı Tataal Süylöm (Bagınıçsız Tataal Süylöm): Anlam bakımından birbirine bağımlı olup gramer bakımından aralarında bir bağ olmayan birleşik cümlelerdir.32 Ör…
Sayfa 8 / 6526,32
Eski Uygur Türkçesinde İsim Cümleleri
ÇÜTAD Çukurova Üniversitesi Türkoloji Cilt 2, Sayı 2 Araştırmaları Dergisi Aralık 2017 başlıklara yer verir: 1. Yüklem bağlayıcısı bir eylem12; 2. Yüklem bağlayıcısı sona alınmış bir zamir 13; 3. Bağlayıcısız yüklem14; 4. Yüklem adları bar ve yok 15 (Tekin, 2000: 208-209). Cengiz Alyılmaz da, Orhun Yazıtlarının söz dizimini incelediği çalışmasında yüklem fii…