2011
Altay Dillerinde Çokluk Ekleri
Nicholas Poppe
- Sibirya
Sayfa 4 / 739,62
Türkçede Eklerin Hiyerarşisi ve Ara Ekler
08.12.2011 Seminerler/Muğla 1. Genişletme ekleri (-cIk, -cAğIz, -gil, -lAr, olumsuzluk eki -mA, soru eki -mI, şahıs ekleri, kip ekleri, çatı ekleri) 2. Durum ekleri 3. Kurucu ekler 4. Dönüştürücü ekler 5. Yapım ekleri 6. Bütünleşik ekler 7. Temsil ekleri Gürer Gülsevin ise, ekleri dört başlık altında sınıflandırmıştır (Gülsevin 2004: 1278- 1280). 1. Türetme …
Sayfa 19 / 2038,56
yabanci_dil_olarak_turkce_kuram_ogretimi
2 Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi: Kuramlar, Yöntemler, Beceriler, Uygulamalar Araştırmaların Başlangıcı: Ural-Altay Dil Birliği Kuramı Altay dilleri araştırmalarının, P. von Strahlenberg’in Fin-Ugor, Moğol, Man- çu-Tunguz, Türk ve Kafkas dillerini içine alan Tatar Dilleri ailesi denemesiyle baş- ladığı bilinir. Savaş esiri olarak on üç yıl boyunca Sibiry…
Sayfa 2 / 2334,74
Doğu Türkçesi Metinlerinde Başlangıcından Günümüze Saygı ve Nezaket İfadesi Sorunu
Selahittin Tolkun / Dil Araştırmaları, Güz 2015/17: 135-157 Türkçesinin günümüzdeki temsilcilerinden Özbek ve Uygurların dilinde, diğer Türk topluluklarına nazaran bu yapıların daha yoğun kullanıldığı görülmektedir. Bu durum acaba ne zaman başlamıştır? Bu iki topluluğun Karahanlı, Harezm ve Çağatay Türkçe- lerine uzanan yazı dillerinde, geçmişte bugünküne be…
Sayfa 13 / 2034,37
Çayhan (Ereğli/Konya) Ağzı Üzerine Gözlemler
Faruk YILDIRIM |4677 Çokluk 1. Kişi: +(y)I4k [+(y)ıḫ/(y)ik; (+(y)uḫ/(y)ük] Çokluk 2. Kişi: +sI4ñI4z Çokluk 3. Kişi: +Ø; +dI4r, +dI4rlAr Meselâ: avcıyım, böyüğüm; adamsıñ, belediyede şöfer, memnunuḫ, iyyik, zeñginsíñiz… Ek fiilin görülen geçmiş zamanı (hikâyesi), i- fiilinin korunması ve uyuma sokulması bakımından standart Türkçeden farklılık gösterir: çocuğu…
Sayfa 3 / 433,60
Altay Türkçesindeki {-GILA-} Eki Hakkında
ortaklaşma eki, bazı Çağdaş Türk lehçelerinde bilhassa da Kırgız ve Yeni Uygur Türkçesinde çokluk üçüncü şahıslarda "çokluk eki -lAr'ın fonksiyonunu üstlenmiştir (Öner 1998, 99; Öztürk 1994, 72-73). Başka bir deyişle eylem çoğul özneye uyum sağlamıştır (Kirchner, 2001; Sezer 1978). Bu durumun Altay Türkçesindeki -GI1A- eki için de geçerli olduğu söylenebilir…
Sayfa 9 / 1330,90
Türkçede Çokluk Birinci Emir Çekiminin Üçüncü Biçimi ve Kerkük Türkçesi
163 TÜBARXXXIX / 2016-Bahar / Türkçede Çokluk Birinci Emir Çekiminin… olarak, Azerbaycan Türkçesinde, çokluk 2. kişiye emir olarak “yeter, uzat- mayın, daha ileri gitmeyin!” anlamında besdirin (Haciyev 1983: 153) den- mesi de bu durumu göstermektedir. Yalnızca besdi(r) denmesi durumunda “o yeterlidir” anlamında ve şimdiki zaman ifadesi oluşacaktı. Burada ise…
Sayfa 3 / 430,90
Eski Uygur Türkçesindeki Bazı Ekler ve Bu Eklerin Özellikleri
1.5 Çokluk Eki : Eski Uygur Türkçesinde her türlü isim,zamir ve sıfatta kullanılan çokluk eki +lAr 'dir. Örnek: a) Sizler(< siz+ ler) sözcüğü siz "siz" + ler şeklinde oluşmuştur.Sizler kelimesi, siz "siz" 2.ç.ş.zamiri, +ler ise çokluk ekinden oluşmuştur. b) Igaçlar(< ıgaç+ lar) sözcüğü ıgaç "ağaç" +lar şeklinde oluşmuştur.Igaçlar kelimesi, ıgaç "ağaç" İ.K, +…
Sayfa 14 / 2030,90
Çayhan (Ereğli/Konya) Ağzı Üzerine Gözlemler
4678 | Çayhan (Ereğli/Konya) Ağzı Üzerine Gözlemler Örnekler: gelmişem, almışam, getirmişeñ, oḫumuşañ, virmiş, durmuş, oturmuşaḫ, gelmişek, duymuşañız, bilmişeñiz, dimişler, soymuşlar… Çayhan ağzında öğrenilen geçmiş zaman asla görülen geçmiş zaman fonksiyonunda kullanılmaz. Şimdiki Zaman Çayhan ağzında şimdiki zaman eki birinci ve ikinci kişilerde -(I4)y, ü…
Sayfa 17 / 2029,29
i_gulusoy_c_bulut
DİL ARAŞTIRMALARI birimlerdir. Çekim ekleri, eklendikleri sözcüklere herhangi bir yeni anlam katmaz, yalnızca onlara işleklik kazandırır (Eker, 2013: 285). Sonuç Azerbaycan Türkçesi dilbilgisine göre kelime türleri esas nitk hissesi (isim, sıfat, say, evezlik, zarf, fiil) ve kömekçi nitk hissesi (bağlayıcı, koşma, edat, nida ve modal sözler) olmak üzere iki …
Sayfa 16 / 2027,56
i_gulusoy_c_bulut
DİL ARAŞTIRMALARI çeşitlerini değiştirerek başka anlamda sözcükler türetmeye yaramaktadır. Örneğin; yol+cu, sön+mez vs. (Gencan, 1979: 59). Haydar Ediskun, ekleri yani morfemleri, anlamları olmayan ancak kelimelerden kelimeler türetmekle ya da durum, ilgi, nicelik, kip, zaman ve kişi ile ilgili birer anlam katmakla görevli dil bilgisi ögeleri olarak tanımlam…
Sayfa 1 / 727,54
Türkçede Eklerin Hiyerarşisi ve Ara Ekler
08.12.2011 Seminerler/Muğla TÜRKÇEDE EKLERİN HİYERARŞİSİ VE ARA EKLER Cahit BAŞDAŞ Yapı bakımından eklemeli diller arasında yer alan Türkçe, sistemli bir ek düzenine sahiptir. Çuvaşçadaki olumsuz emir eki an hariç tutulursa, Türkçede kelime yapımı ve çekiminde her zaman son ekler kullanılır (Çuvaşçada emir kipinin olumsuzluğunda ön ek (an) kullanılmaktadır: …
Sayfa 12 / 1527,54
Yabancı Dil Olarak Türkçe
Sayfa: -149- - Bileşik sözcüklerde ünlü uyumu aranmaz. Örnek: gecekondu, başkent - Yabancı dillerden Türkçeye girmiş sözcüklerin bazıları bu uyuma uymaz. Örnek: aktör, kamyonet. - Büyük ünlü uyumuna uymayan Türkçe ekler; -daş, -ken, -ki, -layın, -yor, -mtrak. Örnek: dindaş, seviyor. Küçük ünlü uyumu düzlük yuvarlaklık uyumudur. Türkçede sözcükler düz ünlüler…
Sayfa 7 / 2126,16
Kül Tigin Yazıtı’ndaki ‘er at’ Sözcüğü
Bazı araştırmacılarca ‘er at’ sözü, Türkiye Türkçesinde ‘galat-ı meşhur’ olarak düşünülen ve yabancı ek almış Türkçe sözler arasında gösterilmektedir (Toparlı 1985: 159-174; 1996: 607-618). Bu konuda çalışan Hamza Ermiş: “Tespitlerimize göre Türkçe’de en çok kullanılan Arapça çoğul kalıbı, ‘Cem’i Müennes Sâlim’ kalıbıdır. Bu çalışmamıza konu ettiğimiz 377 ke…
Sayfa 7 / 825,77
Türk Lehçelerinde İşteşlik Eki (-ş-) ve Çokluk
I. Uluslararası Türk Dünyası Kültür Kurultayı, 9-15 Nisan 2006-Çeşme/İzmir alişdi örneklerinde olduğu gibi, üçüncü şahısta çokluk eki olarak -ş- ekinden de faydalanılır (Coşkun, 2000: 126). Uygurca: Ogrilar ordiniñ içige kirip hezine bar cayni izdişipdu. (Hırsızlar şehrin içine girip, hazinenin bulunduğu yeri aradılar). Özbekçe: Dädämge hem cåy berişdi (Dede…
Sayfa 2 / 824,12
Türk Lehçelerinde İşteşlik Eki (-ş-) ve Çokluk
I. Uluslararası Türk Dünyası Kültür Kurultayı, 9-15 Nisan 2006-Çeşme/İzmir bunların birer yapım eki mi, yoksa birer çekim eki mi olduğu sorusunu gündeme getirmiştir (Korkmaz, 2003: 539). Zeynep Korkmaz, konu ile ilgili tartışmalara dikkat çektikten sonra, çatı eklerinin fiilden fiil türeten ekler olduğunu, ancak fiilden fiil yapan ekleri özelliklerine göre i…
Sayfa 3 / 2224,12
Türkçede Fono-Semantik ve Morfo-Fonolojik Yolla Sözcük Türetme
1650 Mehmet HAZAR Partisip Ekleri: İsim-fiil (kalıcı isim yaparlar); sıfat-fiil ve zarf-fiil ekleri (geçici ve kalıcı isimler yaparlar). Asıl Çekim Ekleri: Şahıs ekleri (zamir, iyelik ve emir tipi), şekil ve zaman ekleri. Ad İşletme Ekleri: Yalın, belirtme, yönelme, kalma, çıkma, vasıta, eşitlik, yön. Tamlama Eki: +(n)In, tamlama eki ismi isme bağladığı için…
Sayfa 6 / 824,03
Türk Lehçelerinde İşteşlik Eki (-ş-) ve Çokluk
I. Uluslararası Türk Dünyası Kültür Kurultayı, 9-15 Nisan 2006-Çeşme/İzmir almamıştır. Hemen bütün kip ve zamanların üçüncü çokluk şahıs çekimlerinde, fiilin -ş- almış biçimi kullanılmaktadır. Fiilin üçüncü şahıs çokluğu için ayrıca herhangi bir şahıs eki kullanılmamaktadır. (men) aytarmın : söylerim (biz) : aytarbız (sen/siz) aytarsıñ : söylersin (siler/siz…
Sayfa 6 / 824,03
Nogay Türkçesinde Emir Kipinde Kullanılan -GIR Eki Üzerine
166 I Nogay Türkçesinde Emir Kipinde Kullanılan • Gır Eki Üzerine gibi belirli Türk kaynaklarının girdiği Orta Türkçe döneminde, birbirinden ayn lehçeler olmalarına rağmen, emir ekinin bu küçük değişikliklerle mevcudiyetini sürdürdüğünü ifade eder (Caferoğlu, 197Î: 1-2). -GI1 eki Türk dili tarihi boyunca ilk şeklini değiştirmemiştir. Fonolojik eğilimler de d…
Sayfa 6 / 824,03
Nogay Türkçesinde Emir Kipinde Kullanılan -GIR Üzerine
166 I Nogay Türkçesinde Emir Kipinde Kullanılan • Gır Eki Üzerine gibi belirli Türk kaynaklarının girdiği Orta Türkçe döneminde, birbirinden ayn lehçeler olmalarına rağmen, emir ekinin bu küçük değişikliklerle mevcudiyetini sürdürdüğünü ifade eder (Caferoğlu, 197Î: 1-2). -GI1 eki Türk dili tarihi boyunca ilk şeklini değiştirmemiştir. Fonolojik eğilimler de d…
Sayfa 10 / 1724,03
Türkçede İşteşlik
722 Mehmet ÖZMEN bildirmeyen -laş-/-leş- ve -ş - ekiyle türemiş fiiller dâhil 6248 fiil, -ş- eki ile işteşlik bildirmez. Buna göre, fiillerin % 97’si, -ş- eki aracılığı ile işteş lik bildirmemektedir. İşteşlik, - ş- fiilden fiil yapma ekiyle sımrlandırılmayıp, dilin bütünü içe risinde bir ulam olarak değerlendirildiğinde, işteşliğin -ş- işteşlik eki dışınd…