2015
Şiirin Sultanı Baki
Sümeyye Yıldız
Sayfa 13 / 1545,11
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
34 Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru Mekânların tasavvur edilme biçimi, şairlerin ruh hâllerinin anlaşılmasına katkı sağlar. Yahya Kemal, Fuzûlî’nin içli ve derin hâlini tasvir ederken onu suları kalbine doğru çeken kuvvetli bir girdaba benzetir (Beyatlı, 2015:37). Bu yaklaşımıyla Fuzûlî’nin acı ve ıstırap ile özdeşleşen dünyasına gönderme yapar: Y…
Sayfa 14 / 1739,28
Rus Biçimciliği Kuramı ile Divan Şiirine Bakmak
rahatlıkla görebiliyoruz. Çünkü divan edebiyatı bir hayal ve imaj edebiyatıdır. Hatta bu yüzden Namık Kemal, divan edebiyatının, sosyal hayattan kopuk olduğu ve bir fayda sağlamadığı öne sürerek eleştirmiştir. Biçimcilere göre edebî olandan fayda beklemek hatadır. Onlar bu yüzden faydacı ve toplumcu Marksistlerden baskı görmüşlerdir. Kimilerine göre de divan…
Sayfa 4 / 1232,04
Namık Kemal’in Mektuplarından Dönemin, Türün ve Yazarın Diline Dair Notlar
Leylâ KARAHAN Birâder (C. II, 279); Mustafa Reşid Bey’e Evlâd (C. II, 277); Bereketzâde İsmail Hakkı Bey’e, Küçük Ağabey (C. II, 471); Faik Reşad Bey’e Beğim (C. I, 262) diyerek başlanan mektuplar Bâkî bekâ-yı âfiyet (C. I, 230) ve genellikle Bâkî gözlerinden öperim (C. I, 233), Bâkîsi selâmet ve uhuvvet (C. I, 249); Bâkî duâ (C. I, 335), Bâkî uhuvvet iki gö…
Sayfa 9 / 1528,38
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
30 Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru benzetme unsuru olarak kullanan Bâkî’nin, bu yaklaşımıyla klasik şiirin mecazlarla yüklü olan aşk ve tabiat anlayışını, gerçekçi bir şair hassasiyetiyle tasvir ettiği düşünülür: Gönüllerini cihân halkınun senün ‘aşkun Akıtdı kendüye deryâ niteki enhârı (Bâkî, G.497/2) Fuzûlî, insan tabiatının korunmasının lüzumu…
Sayfa 1 / 1526,22
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru 1 Mahmut GİDER 2 Özet 13. yüzyıldan itibaren Arap ve Fars edebiyatlarının etkisinde gelişen klasik Türk şiiri, 16. yüzyılda taklide dayalı etkileşimden kurtulup “klasikleşme” evresine geçmiştir. Bu ilerlemenin sağlanmasında, Bâkî ve Fuzûlî gibi büyük şairlerin etkisi yadsınamayacak düzeydedir. Klasik Türk şiirinde …
Sayfa 10 / 1526,22
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
Mahmut GİDER 31 Fuzûlî Divanı’nda klasik şiir coğrafyasında ismi zikredilen denizlerden Kulzüm (Kızıldeniz) ve Aden; Bâkî Divanı’nda ise Kulzüm (Kızıldeniz) ve Aden’in yanı sıra Bahr-ı Ummân (Hint Okyanusu) ve Bahr-ı Muhît (Atlas Okyanusu) muhtelif özellikleriyle çeşitli tasavvurlara konu edilerek kullanılmıştır. 1.1. Aden Denizi Aden Denizi, Kızıldeniz ile …
Sayfa 16 / 1724,72
Rus Biçimciliği Kuramı ile Divan Şiirine Bakmak
Bâkî’nin gazelindeki mahlas beyit bugün atasözü gibi olmuştur. Ümidî, Nahifî, Fasihî gibi şairler benzer şeyler söylemişlerdir. Ama hiç biri Bâkî’nin mısraı kadar meşhur olamamışlardır. Kadrüni seng-i musallâda bilüp ey Bâkî Turup el baglayalar karşuna yârân saf saf (G.229-9) Ölicek halk cenâzem götürüp baş üzre Ey Ümîdî düşeler önüme yârân saf saf (G.100-6)…
Sayfa 8 / 1523,91
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
Mahmut GİDER 29 Âb-i deryâ üzre geh İlyâs veş seyrân eder Gâh eyler mesken İbrâhîm tek âzer sabâ (Fuzûlî, K.5/13) Klasik şiirde deniz ve unsurlarının birlikte zikredildiği şahsiyetlerin başında Hz. Musa gelir. İslâm inancına göre Hz. Musa, zulme uğrayan İsrailoğulları’nı Mısır’dan çıkarırken Kızıldeniz, bir duvar gibi karşılarına çıkar. -Allah’ın dilemesiyle…
Sayfa 5 / 1523,30
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
26 Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru olduğunu, gözyaşı dalgalarının ise bu durumu engellediğini söyleyerek âşığın âhını, yakıcı olması nedeniyle ateşe, gözyaşlarını ise ateşi söndürme özelliğine sahip olduğu için denize benzetir: İrmese bir dem eger mevc-i sirişküm her yana Şu‘le-i âhum zemîn ü âsmânı hark ide (Bâkî, G.461/4) Klasik şiirde sevgili,…
Sayfa 12 / 1523,30
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
Mahmut GİDER 33 Bâkî Divanı 46% 54% Fuzûlî Divanı Grafik 1: Deniz ve İlgili Unsurların Divanlarda Kullanım Oranı Deniz, Bâkî ve Fuzûlî divanlarında mecazî ve hakikî aşk bağlamının yanı sıra bazı doğal özellikleriyle ele alındığı için içerik bakımından farklı birçok teşbih ve tasavvura konu edilmiştir. Bâkî, salt tasavvufî veya dinî konuları içeren bir şiir y…
Sayfa 16 / 2122,55
17. Asır ve Sonrası Dîvân Şâirlerinin Beyitlerinde Nef’î
Bu rütbe tumturak-ı lafz ile ma’nî-i cân-perver (Ocak, 1991: 43) Nef’î’den mucize nefesli diye bahsettiği bir beytinde Zihnî “Nef’î benim yolumdan gelip sözlerimi dinleseydi benim için kabri iyi ve temiz olsun diye dua ederdi” diyerek Nef’î’nin övgüsüne mazhar olabileceğini söyler. Pey-rev olsaydı bana Nef‘î-i mu’ciz-dem ger Sühanım gûş edicek söyler idi tâb…
Sayfa 3 / 1521,81
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
24 Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru 1. BÂKÎ VE FUZÛLÎ DİVANLARINDA DENİZ TASAVVURU 4 Klasik şiirde deniz, “dış dünyadaki varlıkların yanı sıra, pek çok soyut düşünce ve kavram ile ilişkilendirilerek okuyucunun zihninde âdeta estetik bir tablo oluşturacak ” (Selçuk, 2017:171) şekilde kullanılır. Bu bağlamda yaygın olarak; gözyaşı, gam, gönül, aşk, …
Sayfa 3 / 721,64
necip_fazil_ kisakürekin_siirlerini_anahtar_kelime_yöntemiyle_okuma
“Ben” adlı şiirin sonunda şairin tezatları ve benlik parçalanması ileri seviyeye ulaşır ve adeta kıyameti hatırlatır: “İnsan ruhunun bütünlüğünü temsil eden ‘benlik’, rüyalarda görülen imgelerin kaynağı, zıtlıkların bileşimidir; hem egoyu hem de egonun diğer unsurlarını oluşturur” (Cebeci, 2007: 226).Necip Fazıl’ın birçok şiirinde bireyin bilinç ve bilinçalt…
Sayfa 13 / 1721,06
Rus Biçimciliği Kuramı ile Divan Şiirine Bakmak
tekdüzeliği kırmak adına önemlidir. Bu gazelde de farklı farklı hayallerin işlenmiş olması her bir beyte farklı bir şiir gözüyle bakmamızı ve sadece dikkati ona yöneltmemizi sağlar. Biçimcilerin nazarıyla baktığımızda, dominant yani baskın öğenin “saf saf” redifi olduğunu söyleyebiliriz. Bu redif, şairin kullanacağı mazmun, hayal ve imajları da belirlemiştir…
Sayfa 4 / 1520,39
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
Mahmut GİDER 25 olarak tasavvur edilmiş, yaratılış bile aşk ile izah edilmeye çalışılmıştır (Şenödeyici, 2014:189). “Aşk, evrenin özünde vardır ve bütün şey’lerdeki ilk hareket ettiricidir; her şeyi ‘en güzel’in ‘mutlak güzel’in elde edilmesine yöneltir.” (Ayvazoğlu, 2014:56). Aşk mecazî ve hakikî olmak üzere iki şekilde incelenir. Mecazî aşk, hakikî aşkın b…
Sayfa 11 / 1520,39
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
32 Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru yosunlarıyla kan kırmızısı (kızıl) bir görüntüye bürünen Kızıldeniz’i âşığın kanlı gözyaşlarının katkısıyla oluşan bir deniz olarak tasavvur eder. Bu yaklaşımıyla âşığın çektiği acıların büyüklüğünü anlatmaya çalışır: Giryeden cûy-ı şirişküm sû-be-sû oldı revân Yine Kulzüm gibi cûş itdi bu deryâ semt semt (Bâkî,…
Sayfa 10 / 2320,08
Eski Bir Üsküdar Sakini: Maarif Nazırı Münif Paşa'nın İki Manzum Eseri
ESKİ BİR ÜSKÜDAR SAKİNİ: M AARİF NAZIRI M ÜNIF PAŞANIN İKİ MANZUM ESERİ * 4 4 3 L Bu sultan, Kıbns ve Yemen’i aldı. Bağdat’a hususî ordu gönderip bedevi Arapları terbiye etti, cezalandırdı. 15. On İkincisi 111. Murad’dır. Fas Sultam’na yardım gönderdi, hanlı larla çokça savaşıp Şeki’yi ve Şirvan'ı aldı. 16. On ûçüncüsü Sultan lII.Mehmed’dir. Eğri Fethi’yle …
Sayfa 7 / 1820,08
Türkiye Selçuklularında Gayr-ı Müslim Tebaa ile Kurulan Sosyal İlişkiler
Türkiye Selçuklularında Gayr-ı Müslim Tebaa ile Kurulan Sosyal İlişkiler Muhammet KEMALOĞLU (s. 168-185) koymuşlardır. Daha Malazgirt savaşında Romenos Diogenes’in ordusunda yer alan Ermeniler, toptan savaş alanını terk etmişler, hattâ fırsat buldukça da Rumlar’a tecâvüz etmişlerdir. Çağdaş Ermeni ve Süryâni müelliflerinin Rumlar’ı (Bizanslılar) ″menfur ve k…
Sayfa 6 / 1517,48
Bâkî ve Fuzûlî Divanlarında Deniz Tasavvuru
Mahmut GİDER 27 Deniz girdabının üstünde sürüklenen çer çöp ile kuş yuvası arasında biçimsel açıdan benzerlik ilişkisi oluşturulur. Fuzûlî, Mecnûn’un başındaki çer çöplerin kuş yuvası olarak değil, delilik (cünûn) denizindeki girdabın topladığı çer çöp olarak görülmesi gerektiğini ifade eder. Böylece kuşların Mecnûn’un başında yuva yaptığına dair imgeye telm…
Sayfa 5 / 2017,48
Baki'nin Arapçadan Tercüme Mensur Bir Eseri: Fezâ’il-i Mekke yahut el-İ’lâm bi-A'lâmi Beledillâhi’l Harâm Tercümesi
Dil ve Edeb(yat Araştırmaları, S. 10, Yaz 2014 133 l. el-İ'lam bi-A'lami Beledillahi'l-Haram 2. el-Berku'l-Yemanl fi ' l-fethi ' l-Osmanl 3. Tarthu'l-Medlne 4. el-Feva'idü's-seniyye fi'r-rihleti'l-Medeniyye ve'r-Rfimiyye 5. Tezkiretü' n-Nehrevall 6. et-Temsil ve'l-muhadara bi'l-ebyati ' l-müfredeti' n-nadire 7. el-Cami ' li-kütübi's-sünneti' s-sitte fi' l-ha…