2013
''Tek Örnek'' Tek Örnek Değildir: Eski Türkçe üz "sağır'' Sözü Hakkında
Mehmet Ölmez
Sayfa 18 / 3343,65
Divanü Lûgati’t-Türk’te İnsan Vücuduna Ait Sözcükler
Divanü Lûgati’t-Türk’te İnsan Vücuduna Ait Sözcükler 429 1, 3 (MK, KB); Tur. burun 1; Gag. burnu 1; Az. burun 1; Turkm. burun 1; Sal. purnį 1; Khal. burįn 1; MTurk. burun 1, 3 (Sangl.); Uzb. burun 1; Uygh. burun 1; Krm. burun 1; Tat. borįn 1; Bashk. moron 1, boron 3; Kirgh. murun 1; Kaz. murįn 1; KBalk. burun 1; KKalp. murįn 1; Kum. burun 1; Nogh. burįn 1; S…
Sayfa 2 / 831,03
''Tek Örnek'' Tek Örnek Değildir: Eski Türkçe üz "sağır'' Sözü Hakkında
246 MEHMET ÖLMEZ Sürmekte olan çalışmamda bu tür sözcüklerin bir kısmına günümüz Türk dillerinden örnekler de getirmekteyim. 3 Burada ele alacağım sözcükse Clauson'un sözlüğünde "sağır" anla- mıyla geçen veridir: üz 3 Hap. leg. "deaf' (Clauson s. 279 a). Clauson, B. Atalay'ın söz konusu sözcüğü öz olarak okuduğunu ve özne- eylemiyle ilgili gördüğünü, ancak b…
Sayfa 5 / 830,70
''Tek Örnek'' Tek Örnek Değildir: Eski Türkçe üz "sağır'' Sözü Hakkında
"TEK ÖRNEK" TEK ÖRNEK DEGILDIR: 249 ESKI TÜRKÇE ÜZ "SAGIR" SÖZÜ HAKKINDA ardi lar arsar adırt[lıg ...... ] ~*~~ ~ 1=ı F.h::) '(')'[,o §ft*~~ *~= 1=ı ~v lllfJ o 1=ı F.Jti i=i o ~*~= ... ~ 1=ı ~~ ı=1 o ~ ~ "[körler] görebildiler, [sağırlar] duya[bildiler], dil[ sizlar] konuşabildiler, [aptallar anlaya[bildiler]" (533-36) Wenn [sie blind] waren, konnten sie seh…
Sayfa 5 / 1226,89
Ata Terzibaşı: Irak’ta Türk Dilinin Yılmaz Bekçisi
50 olduğunun kanıtlarını bulacaklardır orada, lü 2008: 29-30). O yıllarda Bağdat’ta çıkarı- diyerek Ata Terzibaşı’yı, dilin, kayıtsız şartsız lan Kardaşlık ( ) dergisi imlâ tartışmaları- özleştirilmesini savunan bir yazar olarak ta- nın cereyan ettiği en önemli yayın organıdır. nıtmaktadır. Dizdaroğlu daha da ileri gide- Bu tartışmalarda İzeddin Abdi Bayatlı…
Sayfa 2 / 726,39
Duygu Kervanı*yla İmgeye Yolculuk
DUYGU KERVANI*YLA İMGEYE YOLCULUK Oktay YİVLİ İbrahim Sağır; klasik, halk ve cumhuriyet dönemi edebiyatımız olmak üzere üç farklı gelenekten almış olduğu biçim, ezgi ve tadlan Duygu Kervanı'na taşımıştır. Halk edebiyatımızın temel şiir türü olan koşma; dize yapısıyla, ölçüsüyle, dura- ğıyla, uyak ve redifteriyle İbrahim Sağır tarafından yeniden söylenmiştir.…
Sayfa 1 / 824,65
''Tek Örnek'' Tek Örnek Değildir: Eski Türkçe üz "sağır'' Sözü Hakkında
…'s lOOOth Biriliday Yayıma hazırlayanlar: Hayati Develi, Mustafa S. Kaçalin, Filiz Kıral, Mehmet Ölmez, Tülay Çulha, İstanbul 2011: 245-251 ''Tek Örnek'' Tek Örnek Değildir: Eski Türkçe üz "sağır'' Sözü Hakkında Mehmet Ölmez (İstanbul) Değerli meslektaşım, Eski Türk dili ve kültürü uzmanı J ens Peter Laut, IL Dünya Savaşı sırasında kaybolan ya da kaybolduğu …
Sayfa 6 / 823,34
''Tek Örnek'' Tek Örnek Değildir: Eski Türkçe üz "sağır'' Sözü Hakkında
250 MEHMET ÖLMEZ eylemini azı- okurken, bu eylemin ettirgen şeklinin ünlülerini olması gerektiği gibi okuyarale üzit- şeklinde aktanr. 12 üz "sağır" sözcüğüyle ilgili olarak modem Türk dillerine bakacak olur- sak Güney Sibirya Türk dillerinden, Altay, Teleüt ve Şor Türkçelerinden örnek buluruz. Doğrudan sözcüğün kendisi olmasa da buradan, üz adından türemiş …
Sayfa 12 / 2123,17
Türkçe Yazma Tabirnameler
2014, Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 9, 112 - 132 2014, Journal of Language and Literature Education, 9, 112- 132 48. Tuhfetu’l-Mulûk, Kastamonu İHK, 37 Hk 4957/3’te kayıtlıdır. Yazarı Muhammed B. Hasan B. Ali El-Hüseyn’dir. Yazım ve istinsah tarihi belli değildir. Eser 3+110 varak olup her varakta 13 satır vardır. Yazı divanî kırmasıdır. Ölçüleri: 200x130…
Sayfa 7 / 2821,22
Mevlânâ’nın Mesnevî’sinde Geçen Atasözleri
364 Mevlânâ’nın Mesnevî’sinde Geçen Atasözleri Aslanın yavrusu kendine benzer; sen, Peygamber’e neyle benziyorsun? Söyle. II/2191 Aşk insanı kör eder.25 مرد احول گردد از َمیلان و خشم ْ چون یکی بشکست هردو شد زچشم Birini kırınca ikisi de gözüne görünmez oldu. Kişi, sevgi ve öfkeden şa- şı olur. I/331 یصم ِ ْ ُ حب ِ ُ یعمی و ّ ُ محبم ّ چون ِ َ ُ…
Sayfa 10 / 1621,20
Urmiye Ağızları ile Doğu Grubu Ağızlarında Ortak Fonetik ve Morfolojik Özellikler Üzerine
Talip Doğan 14. Zamir Kökenli Çokluk İkinci Şahıs Eki ve Çokluk İkinci Şahıs Bildirme Eki: Zamir kökenli çokluk ikinci şahıs eki, Eski Oğuz Türkçesinde -sız, -siz şekillerinde kullanılmıştır126. Bu ek, ünlü uyumlarına girmiş -sız, - siz, -suz, -süz şekilleriyle Urmiye ağızlarında kullanılmaya devam etmektedir: istisiz, gelibsiz, yorulmıyasız, buyurusuz, gȫrs…
Sayfa 24 / 8220,71
Türkiye' deki Ağız Çalışmaları ve Dizin Bölümleri
246 MEHMET ÖLMEZ dadab: "çocuk dilinde yemek, çocuk yemeği". YER: Erzincan: M. Sağır, s. 412. = DerS dadak L II ve dadah L II ı 3 ı 7b-13 ı 8a 11 TürS 0 11 TarS IV, 3696 tadak madak "miktarı az olan yiyecek, tadımlık". 11 KÖKEN: dad-ah < tatıg+ak veya tat-gak olarak düşünülebilir. TietzeL *dada- olarak tasadar 544a, ancak dad- fiilinin varlığından dolayı bu …
Sayfa 36 / 5120,71
Türkmence Nakıllar (Atasözleri)
76 Keliii iii yuwaşı köprünin aşagında oturıp mal ürküzer. (686) (Kelin en akıllısı köprünün altında oturup mal ürkütür.) Ker eşidenini biler, kör-tutanını. (398) (Sağır işittiğini, kör tuttuğunu bilir.) Kör gönnez sezer; sağır işitmez uydurur.(STA-333) Kerri goyun giç ürker. (378) (Sağır koyun geç ürker.) Sağır ile söyleşmek güçtür.(STA-350) Kim gayqını söy…
Sayfa 3 / 720,71
Duygu Kervanı*yla İmgeye Yolculuk
Dil Dergisi, Sayı: 114 Mayıs-Haziran 2002 ya başlayan çocuk gibi nesneler karşısında heyecan duymak ve evreni düş yoluyla yeniden kurmaktır. Türk mitolojisi için ayrı bir yeri olan Kafdağı, masal çağının ütopyasıdır. Düş kurmak yoluyla sözcüklere, büyü ye benzer bir işlemle yeni anlam- lar yükleyen şairlere Kafdağı bir ülkü olarak gösterilmiştir. Şairin, img…
Sayfa 10 / 2120,01
Türkçe Yazma Tabirnameler
2014, Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 9, 112 - 132 2014, Journal of Language and Literature Education, 9, 112- 132 22. Tabirname, SYEK, Yazma Bağışlar 4271 numarada kayıtlıdır. Yazarı Muhammed ibni Hasan ibni Aliyyi’l-Hüseyn’dir. Müstensihi Hasan Bin Mustafa’dır. Yazım veya istinsah tarihi belli değildir. Eser 155 varak olup her sayfada 15 satır vardır. Har…
Sayfa 14 / 2120,01
Türkçe Yazma Tabirnameler
2014, Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 9, 112 - 132 2014, Journal of Language and Literature Education, 9, 112- 132 74. Tabiratü’l-Vakıat, Niyazi-i Mısrî, SYEK, Hacı Mahmud Efendi Bölümü, Numara, 3346/10 75. Tabiratü’l-Vakıat, Niyazi-i Mısrî, SYEK, Hacı Mahmud Efendi Bölümü, Numara, 2443/6 76. Tabirname, MKYB, 06 Mil Yz A 4687/4’te kayıtlıdır. Yazarı Karabaş…
Sayfa 12 / 3718,72
Türk Dünyasında Bazı Düğün Terimleri ve ‘Al Duvak’ Geleneği Üzerine
630 Adem AYDEMİR 1960: 293; Gülensoy 1974: 297). Ancak Batı dillerinde „brother-in law‟ olarak tanımlanan kelimenin Farsça „çiftlik ağası‟ anlamında „ankişta‟ sözünden geldiği yönündeki görüĢler kanaatimizce isabetli değildir. Bu sözün DLT‟de “Göze inen perde” (DLT I: 52; EDPT: 172) anlamında geçen „enüç‟ sözü ile de hiçbir ilgisi söz konusu değildir. Kırgız…
Sayfa 15 / 1617,99
Kur'an-ı Kerim'in Türkçe Çevirilerinde Esrna-i Hüsna
~ı ı ' 208 GÜLDENSAGOL YÜKSEKKAYA KUR' AN~ I KERiM'İN TÜRKÇE ÇEViRiLERİNDE ESMA-İ HÜSNA 209 er-ra'üf şefkatli nında Türkçe, %21.7 oranında Arapça, %10.9 oranında Türkçeleşmiş er-razziik nzıklandıran Arapça), %55.3 'ünü karşılamak için kelime gruplarına müracaat edildiği es-seliim esenlik veren görülmektedir ki bunlardan %40.8'inde iki kelimelik grup kullanıl…
Sayfa 11 / 3717,68
Türk Dünyasında Bazı Düğün Terimleri ve ‘Al Duvak’ Geleneği Üzerine
Türk Dünyasında Bazı Düğün Terimleri ve ‘Al Duvak’ Geleneği Üzerine 629 Tanrı Dağları ile bu dağların ortasındaki Isığ Göl‟ün Türk tefekküründeki yerinin nazardan uzak bulundurulmaması gerekmektedir (Ögel: 1998: 375/6; 2002: 58; Ġnan 1998: 104). Türk efsanelerinin özü, çoğu zaman gerçekle ilgili olup yarı tarih olaylarını içinde toplar. Nitekim Türklerin Ana…
Sayfa 4 / 717,61
Sözlerin Soyağacı (2)
267 görünseler de, bence ayrı köklere dayanıyor olmalılar. beşik için pış/bış yansıma sözü muhtemel kök olarak düşünülür, ancak eski dönemde bu sözcüğü kullananlarda beşik sallanırken kullanılan yansıma sözün ne olduğunu bilemeyiz. “viii” olarak verilen 8. yy.’dan beri sözcüğün bilindiği ise tam doğruyu yansıtmaz. Hz. İsa’nın bebekliğini anlatan Eski Uygurca…
Sayfa 13 / 1516,55
Gürcü Dilindeki Türkçe Kökenli Özel İsimler
Gürcü Dilindeki Türkçe Kökenli Özel İsimler 127 K‘ K‘osun (კოსუნ) < kosun : Olsun, bıraksın, yaşasın (A). O Ozbeg (ოზბეგ) < ozbeg : Özbek (A). Oɣlan–i (ოღლან–ი) < oğlan : Oğlan, erkek (B, 9107). S Satilmiš–a (სათილმიშ–ა)< satılmış : Satılmış (B, 28-213). Sanɣur–a (სანღურ–ა) < saŋur : Sağır (A). Saɣir–a (საღირ–ა) < sağır : Sağır (Türkçe); küçük (Arapça) (A). …