Milli Mücadele Döneminde Samsun’da Kurulmuş Bir Eczacı Derneği: Anadolu Türk Eczacı Birliği (1922)

Özet

Osmanlı İmparatorluğu’ndaki eczacıların mesleki örgütlenmesi 6 Kasım 1863 tarihinde Société de Pharmacie de Constantinople (Cemiyet-i Eczacıyan der Asitâne-i Aliyye, Dersaadet Eczacı Cemiyeti) isimli derneğin kurulmasıyla başlamıştır. Ülkedeki sivil eczacıların büyük çoğunluğu gayrimüslim olduğundan, eczacı dernekleri de gayrimüslimlerin idaresinde gelişmiştir. İkinci Meşrutiyet’in ilânından sonra eczacılar içerisinde dernekleşme faaliyeti farklı bir safhaya geçmiş, 20 Ağustos 1908 tarihinde Türk ve Müslüman eczacılar tarafından İstanbul’da, Osmanlı Eczacı İttihad Cemiyeti ismiyle bir dernek kurulmuştur. İstanbul dışında dernekleşme daha geç başlamıştır. İkinci Meşrutiyet’in (1908) ilanı ile birlikte Selanik’te, Edirne’de, İzmir’de, Samsun’da ve Trabzon’da birer eczacı derneği kurulmuştur. Bu makalede 1922 yılında Samsun’da, Sivas 3. Kolordu Başeczacısı Yarbay Eyüp Sabri’nin [Bülgin] başkanlığında kurulmuş olan Anadolu Türk Eczacı Birliği incelenecektir. Birliğin kuruluş amacı, yapısı ve çalışmaları incelenmiş, kurucularının biyografileri ve derneğin yayın organı olan Genç Eczacı dergisi üzerine bilgiler verilmiştir. Pharmacists in the Ottoman Empire organized for the first time on November 6, 1863 and established the Société de Pharmacie de Constantinople (Cemiyet-i Eczacıyan der Asitâne-i Aliyye, Dersaadet Eczacı Cemiyeti). These Ottoman pharmacist associations flourished under the control of civilian pharmacists, with the vast majority in the Empire being non-Muslim. After the declaration of the Second Constitutional Monarchy in 1908, societal activities among pharmacists reached a new stage, and Turkish and Muslim pharmacists leagued together to found the Osmanlı Eczacı İttihad Cemiyeti [Society for the Union of Ottoman Pharmacists] in Istanbul on August 20, 1908. The establishment of pharmaceutical societies outside Istanbul had started, albeit rather late. The proclamation of the Second Constitution paved the way for the establishment of pharmacist associations in Thessaloniki, Edirne, İzmir, Samsun, and Trabzon. This article will focus on the Anadolu Türk Eczacı Birliği [Turkish Pharmacists Union of Anatolia], which was established in Samsun in 1922 during the Turkish War of Independence. Its founding president was Lieutenant Colonel Eyüp Sabri Bülgin, Chief Pharmacist of the Third Army Corps in Sivas. The present study will provide information on its activities and introduce its founders, as well as its journal, Genç Eczacı [Young Pharmacist].