İlyada’dan Truva Sonatı’na: Kavramsal Harmanlama Kuramı

Özet

Music and narrative have persisted throughout human history as two fundamental expressive domains that continually nourish and transform each other. This interaction necessitates the analysis of the complex meaning relations constructed between verbal narrative and musical language, particularly in epic-based programmatic compositions. The aim of this article is twofold: (i) to systematically introduce Conceptual Blending Theory (Conceptual Integration Networks, CIN) within the context of Turkish musicological discourse, and (ii) to exemplify how this theory can be utilized in the analysis of contemporary piano works associated with epic narratives. The study first summarizes the core components, network types, and operational mechanisms of the CIN model and proposes a consistent and standardized Turkish terminology for its main concepts. Subsequently, the epic narrative domain of Homer’s Iliad and the musical domain of Fazıl Say’s Troy Sonata are analyzed within the CIN framework. Specifically, the analysis focuses on how narrative qualities such as anger, heroism, and swiftness in the “Achilles” section are mapped onto musical parameters including dynamics, harmony, rhythm, scale usage, timbre, and texture. By conducting textual and score analyses concurrently, it is shown that the figure of Achilles is reconfigured as a “musical hero” that emerges at the intersection of verbal and musical spaces. The findings demonstrate that Conceptual Blending Theory provides a functional methodology not only for linguistic and narrative analyses but also for musicology, particularly in the interpretation of compositions based on epic narratives. This study makes an original contribution to the literature by proposing a standardized Turkish terminology for CIN and by offering, through the Homer–Troy Sonata case study, a methodological framework for examining the interaction between music and oral culture. Müzik ve anlatı, insanlık tarihi boyunca birbirini besleyen ve dönüştüren iki temel ifade alanı olarak varlığını sürdürmüştür. Bu etkileşim, özellikle destan temelli programlı eserlerde, sözel anlatı ile müziksel dil arasında kurulan karmaşık anlam ilişkilerinin çözümlenmesini gerekli kılmaktadır. Bu makalenin amacı, Fauconnier ve Turner tarafından geliştirilen Kavramsal Harmanlama Kuramı’nı (Conceptual Integration Networks, CIN) Türkiye’deki müzikoloji yazını bağlamında sistematik biçimde tanıtmak ve bu kuramın epik anlatılarla ilişkilenen çağdaş piyano eserlerinin çözümlenmesinde nasıl kullanılabileceğini örneklendirmektir. Çalışmada öncelikle CIN modelinin temel bileşenleri, ağ türleri ve işleyiş mekanizmaları özetlenmiş, ardından başlıca kavramlar için tutarlı ve standart bir Türkçe terminoloji sunulmuştur. Ardından Homeros’un İlyada destanındaki epik anlatı alanı ile Fazıl Say’ın Truva Sonatındaki müziksel alan CIN modeline göre çözümlenmiştir; özellikle “Aşil” bölümünde öfke, kahramanlık ve çeviklik gibi anlatısal niteliklerin dinamik, armoni, ritim, dizi kullanımı, tını ve doku gibi müziksel parametrelerle nasıl eşlendiği incelenmiştir. Metin çözümlemesi ve nota analizi birlikte yürütülerek, Aşil figürünün sözel ve müziksel uzamda kesişen bir “müzikal kahraman” olarak yeniden kurgulandığı gösterilmiştir. Elde edilen bulgular, Kavramsal Harmanlama Kuramının yalnızca dilbilim ve anlatı çözümlemelerinde değil, müzikolojide ve özellikle epik anlatı temelli bestelerin yorumlanmasında da işlevsel bir yöntem sunduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, hem CIN kuramı için Türkçe terminoloji önererek hem de Homeros–Truva Sonatı örneği üzerinden müzik ve sözlü kültür etkileşimine ilişkin yöntemsel bir çerçeve sunarak alanyazına özgün bir katkı getirmektedir.