DEMİRYOLU VE ENDÜSTRİLEŞME GİRİŞİMLERİ EŞLİĞİNDE 1939 DEPREMİ SONRASI ERZİNCAN’IN YENİDEN KURULUŞU

Özet

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş yıllarında demiryolu ulaşımı ve endüstrileşme faaliyetleri, kalkınma politikalarının temelini oluşturmuştur. Mustafa Kemal Atatürk ve Cumhuriyet Dönemi yöneticilerinin üzerinde durduğu ekonomi politikalarına konu olan demiryolu ulaşımı ve endüstrileşme, Anadolu’nun sosyal ve ekonomik kalkınmasında temel araçlardan biri olarak görülmüştür. Bu çalışmanın konusunu oluşturan ve Kuzey Anadolu Fay hattı üzerinde yer alan Erzincan, tarih boyunca sayısız depreme maruz kalmıştır. 1939 yılında meydana gelen deprem ile kent neredeyse tamamen yıkılmış, nüfusunun yarısından fazlası hayatını kaybetmiştir. Depremin ardından kentin yeni bir yerde kurulmasına karar verilmiş ve bu doğrultuda çalışmalara başlanmıştır. Yeni kentin, 1938 yılında inşa edilen ve deprem sonrası ayakta kalan tek kamu yapısı olan Erzincan Tren Garı’nın kuzeyinde kurulmasına karar verilerek, kent planı hazırlanmıştır. Bu makalenin amacı, Erken Cumhuriyet Dönemi politikaları bağlamında, 1939 depremi ile yıkılan Erzincan’ın deprem sonrası yeniden inşa sürecinin ve endüstrileşme girişimlerinin, kentin biçimlenişi üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu kapsamda ilk aşamada 1939 depreminin kentin değişimi ve gelişimindeki etkileri incelenmiş; ikinci aşamada ise tren garının kent kurgusundaki örgütleyici rolü ve kentin endüstrileşme süreci üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak, 1939 depremi sonrası yeniden kurulan Erzincan’ın, Türkiye Cumhuriyeti’nin modernleşme politikaları ile birlikte kurgulanması sürecine yönelik değerlendirmeye yer verilmiştir. In the early years of the Republic of Turkey, railroad transportation and industrialization activities laid the foundation for development policies. Railroad transportation and industrialization, which were the focus of economic policies emphasized by Mustafa Kemal Atatürk and the administrators of the Republican era, were seen as fundamental tools for the social and economic development of Anatolia. Erzincan, the subject of this study, is located on the North Anatolian Fault line and has been exposed to numerous earthquakes throughout its history. In the earthquake that occurred in 1939, the city was almost completely destroyed, and more than half of its population lost their lives. After the earthquake, it was decided to rebuild the city in a new location, and work began accordingly. The city plan was prepared by deciding to establish the new city north of the Erzincan Train Station, which was built in 1938 and is the only public building that survived the earthquake. The purpose of this article is to examine the effects of the post-earthquake reconstruction process and industrialization efforts in Erzincan, which was destroyed by the 1939 earthquake, on the city's development within the context of Early Republican Period policies. In this context, the first phase examined the effects of the 1939 earthquake on the city's transformation and development, while the second phase focused on the organizing role of the train station within the city's urban fabric and the city's industrialization process. As a result, an evaluation is provided regarding the process of reconstructing Erzincan after the 1939 earthquake, along with its design in line with the modernization policies of the Republic.