Adana Âşıklık Geleneğinde Kayserili Bir Âşık: Âşık Derdiderya

Prof. Dr. Erman Artun
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi
Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi.

Türklerin Orta Asya’dan günümüze değişen, gelişen bir geleneğe bağlı bir edebiyatları olmuştur (Günay 1992: 3). Ozan - baksı veya destan geleneği diye adlandırabileceğimiz İslamiyet öncesi halk edebiyatı geleneği Anadolu’da İslamiyet kültür potasında şekillenerek yeni bir hayat anlayışı ve zevkine cevap verecek biçim ve öz kazanmıştır. Anadolu’da ozan - baksı geleneği yerini yeni bir kültürde oluşan yeni bir sanatçı tipine ve kültürün beğenisine cevap verecek “âşık edebiyatı” olarak adlandırılan bir geleneğe bırakmıştır.

Âşıklık geleneği yalnızca çalıp söylemeye dayanmayan usta âşık tarafından öğretilmesi gereken bir iştir. Bir kişinin âşık olarak nitelenebilmesi için çağlar boyu gelişen geleneğe uyması gerekir (Kaya 1994: 29). Âşık edebiyatının en belirgin özelliği âşıklık geleneğiyle bireysel yaratıcılığı bir arada uygulamasıdır (Günay 1992: 155). Çerçevesi gelenekle belirlenip bireysel yaratıcılıkla beslenir. Âşık edebiyatı usta-çırak ilişkisiyle geleneği taşıyan usta âşıkları dinleyen âşık adaylarının usta malı deyişleri ve hikayelerini doğru öğrenip gelecek kuşaklara aktarmalarıyla günümüze gelmiştir (Günay 1992: 156). Âşıklık geleneği, İslam düşüncesini taşıyan kurumlara dayanıyordu. Kurumlar kalkınca gelenek yok olmağa yüz tutmuştur (Köprülü 1962: 29). Âşık şiirini besleyen kaynaklar her geçen gün biraz daha kaybolmaktadır (Başgöz 1968: 21).

Adana, âşıklık geleneğinin sürdürüldüğü birkaç ilden biridir. Âşıklık geleneği Adana kültür varlığının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Adana’da âşıklar, sazlı (telden) sazsız (dilden), doğaçlama yoluyla, kalemle (yazarak) veya bir kaç özelliği birden taşıyan geleneğe bağlı olarak şiir söyleyenlere “âşık”, bu söyleme biçimine “âşıklık-âşıklama”, âşıkları yönlendiren kurallar bütününe de “âşıklık geleneği” adını veriyorlar.

Adana âşıklık geleneği, güzelleme, semai, koçaklama, taşlama, destan, dini tasavvufi şiirler söyleyen âşıklar ve deyiş, güzelleme söyleyen âşıklar olmak üzere iki koldan yürümektedir. Adanalı âşıkların bir bölümü saz, söz ve doğaçlama birlikteliğine uyarak geleneğin bütün özelliklerini taşımaktadırlar. Âşıkların bir bölümü doğaçlama yapmadan saz ve sözle, yeni âşıkların bir bölümü de usta malı deyiş söyleyerek geleneği yaşatmaktadırlar.

Adana, son kırk yıl öncesine kadar dışa kapalı bir yapıya sahip olduğu için âşıklık geleneğinin sürdüğü bir yöre olmuştur. Doğulu âşıklarda olduğu gibi usta-çırak ilişkisi ve gezici âşıklık geleneği olmaması nedeniyle âşıklar dar çevrede tanınmıştır. Bu da âşıkların birbirlerini tanıyıp bilgi, kültür alışverişini engelleyerek geleneğin köklenip yaygınlaşmasını önlemiştir.

Adana’da, âşıkların âşıklığa başlamalarında Karacaoğlan geleneğinin büyük etkisi vardır. Buna “Karacaoğlan çığırmak” adı verilir. Âşıklar Karacaoğlan’dan türküler dinleyerek ve söyleyerek yetiştiklerini söylüyorlar. Adanalı âşıklar, Karacaoğlan, Dadaloğlu türküleri dinleyerek, eski âşıklara ait usta malı türküleri çığırarak geleneği öğrenmişlerdir. Adana’ya gelen gezgin âşıklar Anadolu âşıklık geleneğini tanıtarak Adana âşıklık geleneğine katkıda bulunmuşlardır. Göçlerle Adana’ya gelen âşıklar Anadolu âşıklık geleneğini Adana’ya taşımıştır. Gavurdağlı âşıkların da yöreye göç etmeleriyle gelenek beslenmiştir. 1960 yıllarından sonra çevreye açılan birbirlerini tanıyan âşıklar köklü bir gelenek oluşturmağa başlamışlardır.

Âşık Derdiderya

Asıl adı Ali Şahin olan Âşık Derdiderya, 1929 yılında Kayseri, Sarız, Büyükörtülü köyünde doğmuştur. Ortaokulu dışardan bitirmiştir. 1952 yılında Erzurum’da Fevzi Çakmak Hastanesi’nde askerliğini yapmıştır. Âşık, 1955 yılında Adana Devlet Hastanesi’ne memur olarak girmiştir. Daha sonraki yıllarda laborant olmuştur. 13 yıl Devlet Hastanesi’nde çalıştıktan sonra Adana Numune Hastanesi ve Osmaniye Devlet Hastanesi’nde çalışmış, 1978 yılında emekli olmuştur. Osmaniye’de çeşitli özel kuruluşlarda laborant olarak çalışmış ve halen mesleğini evinde sürdürmektedir. Âşık, evli olup dokuz çocuğu vardır.

A) Âşıklığı

Âşıklık geleneği, bölgenin; tarihsel gelişimi, coğrafi ve sosyo-ekonomik yapısına göre şekillenir. Geleneğin nakışları da âşıkların şiirlerine siner.

1) Âşıklığa Başlama

Âşık edebiyatının yüzyıllar boyu yaşatılan geleneklerinden biri de çırak yetiştirme geleneğidir. Usta âşık saza ve söze yeteneği olan istekli bir genci çırak edinir; yanında gezdirir, saz ve söz meclislerine sokar, günü gelince mahlasını verir. Çırak, çalıp söylemeye başlayınca, meclislerde ustasının şiirleriyle söze başlar, izinden gider. Adana’da köklü usta-çırak geleneği yoktur. Son yıllarda doğulu âşıkların etkisiyle canlanmağa başlamıştır. Belli kurallara, disipline sahip değildir. Bir ustanın yanına kapılanıp yıllarca yanında kalan, ondan ayak almayı, saz çalmayı öğrenen, mahlas alan, ustasıyla diyar diyar dolaşan ve icazet aldıktan sonra Adana’yı terk ederek şiir söyleyen âşık yoktur.

Adana’da âşıklığa hevesli gençler yakın çevrelerindeki âşıklardan belli ölçülerde geleneği öğrenirler. Usta âşıklar gençlere rehber olurlar. Adana âşıklık geleneğinde ustalık, âşıkların etkilenip örnek aldıkları âşıklar anlamındadır. Ayrıca âşık kolu oluşturacak kuvvetli iz bırakan usta-çırak geleneği yoktur.

Âşıklık geleneğinde sazın önemli bir yeri vardır. Adeta saz ve söz bütünleşmiştir. Âşıkların büyük bir çoğunluğu saz çalarken bazı âşıkların saz çalamadıkları bilinmektedir. Günümüz Adana âşıklık geleneğinde saz önemli bir yer tutmaktadır. Bugün âşıkların çoğu saz çalmaktadır.

Âşık Derdiderya’nın ustası yoktur. 12 yaşında gördüğü bir rüyanın etkisiyle âşık olduğunu söylemektedir. Âşık, gördüğü rüyanın etkisiyle eski, kırık küçük bir saz alıp kendi kendine saz çalmayı öğrenir. Âşık, saz çalmaya başlamasını gördüğü rüyaya bağlar. Kırık sazına tel alamadığı için köyünün karakolunun telefon kablolarından çıkardığı telleri sazında tel olarak kullanır. Bazen de koyun ve kuzu bağırsağından sazına tel yapar.

2) Rüya – Bade – Mahlas

Rüya motifi âşıklık geleneğinde sık karşılaşılan bir motiftir. Bazı âşıklar maddi aşktan manevi aşka ilahi yollarla yani bir mürşidin, bir pirin, Hızır Peygamberin vd. rüyada tecellisiyle âşık olup saz çalmağa başladıklarını söylerler. Bunların ilham kaynakları halkın değerlendirmesine göre ilahidir (Köprülü 1989: 57). Bir araştırmacımız rüyalar ve Şamanların sihri din hayatını çevreleyen öğelerin Anadolu mistisizminde aracı rolü üstlendiğine değiniyor (Başgöz 1952: 238). Adanalı âşıklarda rüya nedeniyle âşık olma oldukça yaygındır. Bazı âşıklar gelenek gereği rüyasını anlatmamakta, bazısı rüyasını hatırlayamamakta, bazısı her gece rüyasında saz çaldığını, bazısı da pir elinden dolu içtiğini söylemektedir. Bazı âşıklar da badeli âşıklığa inanmamaktadır (Artun 1996: 134).

Âşık Derdiderya, 12 yaşında bir rüya gördüğünü, rüyasında beyaz sakallı bir dervişin bir bardak çay ile bir dilim peynir verdiğini, sabah uyandığında içinde bir kıvılcımın tutuştuğunu bir şeyler yazıp söylemek hissi uyandığını söylemektedir.

Âşıklık geleneğinde mahlas kullanma, geleneğe bağlı bir kuraldır. Âşıkların büyük çoğunluğu mahlas kullanır. Adana âşıklık geleneğinde usta-çırak ilişkisi gelenekselleşmediği için çoğunlukla âşıklar mahlaslarını kendileri seçerler.

Âşık Derdiderya’nın mahlas alması şöyle olmuştur: 1955 yılında bir gün Seyhan Nehri’nin Taş Köprü kıyılarında çalıştığı hastane laboratuarında hamilelik testlerinde kullanılmak üzere kurbağa yakalarken kavanoza bir balık girer. Âşık, kavanozdaki suyu deryaya, kendisini de balığa benzetir. O günden sonra kendisine “Derdiderya” mahlasını alır.

B) Biçim

Âşık şiiri, belli kurallara, kalıplara ve belli düşüncelere bağlı bir şiir biçimidir. Âşık şiirinde ölçü genellikle hece ölçüsü, kafiyeler çoğunlukla tek sesin benzerliğine dayanan yarım kafiye, nazım birimi de dörtlüktür.

Âşık Derdiderya’nın incelemeye aldığımız 30 şiirinde nazım birimi olarak dörtlüğü, ölçü olarak 11’li (18 şiir), 8’li (11 şiir), 7’li(1 şiir) hece ölçülerinin kullanmıştır. Şiirleri, biçim, ahenk ve anlam yönleriyle bütünlük gösterir.

C) Üslup

Âşık Derdiderya’nın üslubunu belirlerken, âşığın biyografisi, bağlı bulunduğu âşıklık geleneğinin yaşadığı dönemi dikkate alarak ve metinlerden yola çıkarak âşığın üslubuna özgü karakteristiği ortaya koymağa çalışacağız. Üslubu dilden ayrı düşünemeyiz. Dil, bir edebiyatın yerli karakterinin tipik göstergesidir. Âşık edebiyatının kendine özgü kavramlarını karşılayan özel bir terminolojisi vardır. Her âşığın kendine özgü bir anlatım biçimi vardır. Bu, kelime seçimi, söz dizimi ve çeşitli anlatım yollarıyla kendini gösterir. Şiirde öz ve biçim bir bütün oluşturur. Âşığın düşünce yapısı, yaratılışı, yetiştiği ortam, aldığı eğitim, içinde bulunduğu kültür ortamı , kullandığı dil ve anlatım biçimini belirler.

Âşık Derdiderya, seslendiği kitlenin duygusunu, düşüncesini, sevincini, özlemini sazıyla ve sözüyle dile getirmiştir. Âşık Derdiderya çevresinden aldığı ilhamı, yaşama sevincini, arzularını, duygularını güçlü ve özgün bir anlatımla işlemiştir. Âşık Derdiderya’nın en önde gelen özelliği, içtenliği ve kıvrak söyleyişidir. Onun dili açık, yalın, çarpıcı, yerli ögelerle bezenmiş bir dildir. Söyleyişinde konuşma dilinin rahatlığı görülür. Buluşları özgün, ölçüyü ve kafiyeyi kullanmada ustadır. Şiirinin ana teması aşktır, tabiat bu aşkın dekorudur. Yurt güzelleri ve güzellikleri onun dilinde, gönül tezgahında adeta yeniden dokunarak biçimlenir.

a) Kelime Kadrosu

Âşığın şiirlerini konularına göre şu başlıklarda toplayabiliriz. 1) maddi aşk 2) öğüt 3) İlahi aşk 4) toplumsal ve kişisel 5) tabiat.

Âşığın şiirlerindeki kelime kadrosu yaşamının çeşitli dönemlerine göre değişmiştir. Âşığın maddi aşkı anlattığı şiirlerle, dini konulu şiirlerde kelime kadrosu farklıdır. Âşık geleneğin ortak kelime kadrosunu yerel kelimelerle besler. Kelime kadrosu âşığın üslubunu belirlemekte ipuçları verir.

b) Anlatım Şekilleri

Âşık Derdiderya, işleyeceği konuya göre anlatım biçimi seçmiştir.

1) Öğüt ve Hitap Yoluyla Anlatım

Âşık, dini ve toplumsal konularda öğüt verme, uyarma gerektiğinde bu anlatım yolunu seçer. Bu anlatım yolunda emir kipi kullanılır (5, 7, 9, 24, 25, 26, 27, 30).

Sizlere bir sözüm vardır

Doğru yoldan ayrılmayın

Derdin sonu figan, zardır

Doğru yoldan ayrılmayın (30/1).

2) Doğrudan Anlatım

Âşık, öğütlemelerinde ve dini-tasavvufi şiirlerinde bu anlatım yolunu kullanır (2, 3, 8, 13, 14, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 28 ).

Gerçek muhabbet beni pişirdi

Sevginin narında yandım kül oldum

Yaktı ciğerimi gözüm yaşardı

Kendimi şaşırdım ben deli oldum (23/1).

3) Tahkiye

Âşık, olayları hikâye ettiği şiirlerde bu anlatım yolunu kullanır (1, 4, 6, 11, 12, 17,18).

Benim derdim derya tefsire gelmez

Lokman Hekim gelse çare bulamaz

Yarem göz göz olmuş tedavi olmaz

Beni gamlar sardı, halim perişan (4/4).

4) Soru Cevap Yoluyla Anlatım

Âşık, zaman zaman karşılıklı konuşmalar veya soru cevaplarla anlatım yolunu kullanır (10).

Dedim kardeş zaman nasıl

Dediler bozuktur bozuk

Dedim alış veriş nasıl

Dedi hep kazıktır kazık (10/1).

c) Anlatım Kalıpları

1) Tekrir Yoluyla Anlatım

Âşıklar, duygulanmalarını hemen dile getirirler. Doğaçlama söyleyişte kelime seçmek için zaman dardır. Âşıklar, tekrarlardan, hazır gereçlerden yardım alırlar. Âşık Derdiderya geleneğin sunduğu hazır kalıp söyleyişlerle kendi özgün söyleyişlerini birleştirerek bir sentez oluşturmuştur. Âşık yinelemeyi bazen anlatımı kuvvetlendirmek, verilen düşüncenin şiir boyu pekiştirilmesini sağlamak amacıyla seçer.

Osmaniye yeşil fıstık tarlası

Bir manzara var tarif edemem

Çadırlar kurulmuş sıcak havası

Bir manzara var tarif edemem (14/1).

2) Anlam ve Söz Sanatlarıyla Anlatım

Kelime ve cümlelerle anlatım arasındaki ilişki, dilin olanaklarıyla anlatım yolları, sanatçının üslubunu belirleyen ögelerden biridir. Âşık Derdiderya, geleneğin izin verdiği ölçüde yeni duyguları, yeni heyecanları, geleneğin şekil ve tekniğiyle işler. Âşık hayal ve duygu dünyasını kurarken çeşitli anlam ve söz sanatlarından yararlanır.

Gönül gel seninle sadık kalalım

Leyla’nın aşkıyla Mecnun olalım

Sen Şirin ben Ferhat dağı delelim

Garip gibi murat almalı gönül (5/2).

3) Atasözleri

Âşıklar, düşüncelerini kısa ve özlü bir biçimde anlatmak, uyarılarda bulunmak, etkileyici ve sanatlı bir anlatım kazanmak için atasözlerini kullanırlar. Âşık Derdiderya şiirlerinde sık sık atasözlerine başvurur. Âşık atasözlerinin anlatım zenginliğinden yararlanarak üslubunu zenginleştirmiştir.

4) Deyimler

Âşık Derdiderya şiirlerinde günlük konuşma dilinde sık kullanılan deyimlerden yararlanmıştır. Âşık deyimleri kullanarak bir anlatım zenginliği sağlamıştır.

D) İçerik

Şiir Çevresi

Âşığın yetiştiği çevre âşığın kimliği, kültürü, taşıdığı değerler hakkında bilgi verir. Âşık Derdiderya’nın şiir çevresi Adana’dır. Doğup büyüdüğü Kayseri kültürünün de etkisi vardır. Adana âşıklık geleneğiyle şekillenmiştir. Âşık Derdiderya’nın şiirlerini iki ana başlıkta toplayabiliriz.

·        Maddi aşk konulu şiirler

·        Din kültürü ve tasavvuf kültürü konulu şiirler.

1) Maddi Aşk

Âşık şiirinde en çok aşk teması işlenir. Aşk, kadın erkek ilişkisi üzerine kurulmuştur. Âşık Derdiderya’da özlem teması şiirlerinde önemli bir yer tutar. Gurbet, sılaya kavuşma arzusuyla yanan âşığa dayanılmaz acılar verir. Âşığın güzel anlayışı, diğer âşıklara benzer. Onun güzelleri bazen somut, bazen de bir yanı divan şiirimizden, bir yanı tasavvuf edebiyatımızdan gelen bir soyutlamadır. Adana âşıklık geleneğinde güzellemelerine “yar türküleri” adı da verilir. Onun türküleri aşk üzerine kurulmuştur. Bu tür şiirlerinde geleneğin belirlediği bir sevgili tipi görüyoruz. O, bu aşkın verdiği acıyla bütünleşir. Bazen maddi aşkla başladığı aşktan hayal gücünün yarattığı bir sevgilinin peşinde koşar. Bu bazen de İlahi aşk boyutuna kadar uzanır.

Aramıza girdi dumanlı dağlar

Gözümün yaşı sel gibi çağlar

Yeşil yaprak açtı bahçeler bağlar

Tazece açılmış gülün olurum (32/2)

Mecnunlar misali düştüm çöllere

Çölde döne döne pervane oldum

Gözümün yaşını döktüm yollara

Çölde döne döne pervane oldum (26/1).

2) Öğütleme-Taşlama

Âşık Derdiderya bir çok öğütleme yazmıştır. Bu şiirlerinde halkı bilinçlendirmeyi, halkı aydınlatmayı, bilgilendirmeyi ilke edinir. Âşık, toplum sorunlarına açık, her türden düşünceyi kucaklayacak dünya görüşüne sahiptir.

Âşık Derdiderya’nın taşlamaları daha çok yakınma niteliklidir. Kişisel taşlamaları çoğunlukla âşığın iç dünyasını yansıtır. Âşık taşlamalarında toplumdaki tutarsızlıkları, çarpıklıkları, uyumsuzlukları, bir ahlakçı gözüyle gözleyip taşlar. Âşık toplumdaki aksaklıkları yalın dolaysız bir dille anlatır.

Babasının sözünü tutmaz

Anne öğüdü kar etmez

Eğridir işi doğruya gitmez

Hayırsız evlat kör olsun (22/2).

Yorulma boşuna sözden anlamaz

Aslı cahildir kamili bilinmez

Ehli kamil meclisine gelemez

Nefsine hakimiyet dur olmayınca (24/2)

3) Dini-Tasavvufi Şiirleri

Âşık Derdiderya, âşık tarzı şiirlerinin yanı sıra çok sayıda dini-tasavvufi şiir de yazmıştır. Âşık Derdiderya’nın bu tür şiirlerinde sıkça kullandığı dini ifadeler, terkipler, mazmunlar, dini-tasavvufi edebiyatta çok işlenmiş, tekrar edilmiş klişeleşmiş söz ve bilgilerdir.

Âşık Derdiderya’nın dini-tasavvufi konulu şiirlerinde yeni bir ses, derinlik bulamayız. Ona göre İlahi aşk, insanı iyiye, doğruya, güzele çağıran İlahi sestir. Âşık, yürekten bağlı olduğu sevgiyle İlahi aşkı işlediği şiirlerinde her tür inanç sahibini kucaklar. Âşık bu şiirlerinde dünya ve evrenin sırlarını, yaratılışın kaynağını araştırır. Maddi alemdeki güzellikten mutlak varlığa yol bulma mecazdan hakikate geçme çabasındadır.

Eğer katre isen yetiş deryaya

Nice alem gezer derya içinde

Gerçek olan düşmez kuru kavgaya

On sekiz bin alem derya içinde (11/1).

Gerçek kaptan oldum deryama daldım

Deryayı dolaştım kendimi buldum

Sadık dostlar dedim pervane oldum

Figana başladım akan sel oldum (23/3).

Benlik dağlarını hızla aşanlar

Hak aşkına yan yana pişenler

Irmak gibi enginlere çoşanlar

Bulur ummanı dolar kavuşur (6/4).

Sonuç

Âşık Derdiderya, Kayseri ve Adana âşıklık geleneğiyle yetişmiş, badeli bir âşıktır. Âşık saz ve söz meclislerinde usta âşıklardan yol, erkan, töre ve âşıklık geleneği öğrenmiş usta âşıklardandır. Âşık, maddi aşk konulu şiirlerin yanı sıra ilahi aşk konulu şiirler de yazmıştır. O, öğütlerinde korkutucu değil yol göstericidir. Âşığın destanlarındaki epik söyleyiş, koşmalarda yerini lirizme ve bazen de duygusal bir içlenmeye bırakır. Tabiat ve sevgi şiirlerinde güzelliğe tutkusunu, toplumsal konulu şiirlerinde yaşanan acıları, yapılan haksızlıklara duyulan tepkileri yalın duygulu ve vurgulu bir dille anlatır.

www.alewiten.com, 10.11.2002

-1-

Çekilmez bir derttir nasıl yazayım

Yuvası dağılmış anneler ağlar

Kıbrıs soydaşlarım gamlı gezeyim

Yuvası dağılmış anneler ağlar...

Kıbrıs yetimleri perişan olmuş

Anne hasretiyle bağrını delmiş

Yeşil Lefkoşe’nin gülleri solmuş

Yuvası dağılmış anneler ağlar...

Yeşil Kıbrıs’ta da şehitler yatar,

Anneler babalar her gün yas tutar,

Türkün askerleri cepheyi bekler;

Yuvası dağılmış anneler ağlar...

Pis Makaryos papaz zulümün yeter,

Türkün aslanları vur emri bekler,

Yine havalandı geliyor jetler

Yuvası dağılmış anneler ağlar...

Âşık Derdiderya papaza lânet,

Ta ezelden beri boz eşek inat,

Yeter Lefkoşa’da sürdün sefalet

Yuvası dağılmış anneler ağlar...

-2-

Kayseri vilayet, Sarız kazamdır,

Büyükörtülü’de köyümdür benim.

Dört kaşlı Kazım benim babamdır,

Hazreti Adem’de soyumdur benim.

Yaşım yirmi dokuz sevdakar oldum,

Çalarım sazımı gönlüm ahuzar,

Derdi Derya imiş ismimi bildim,

Bu cansız cemalim gölgeye benzer.

Derdim gayet çoktur deryaya benzer,

Gönlüm balık gibi içinde yüzer,

Her gün artar işim ahızar,

Arzum ve muradım naktır âşıkar.

-3-

Osmaniye ilçesi Seyhan’a bağlı,

Sana misafir geldim Osmaniye.

Farsak mekanıdır Karacaoğlan,

Sana misafir geldim Osmaniye.

Yeşil libas giymiş dağı toprağı,

Bülbüller yuvası bahçesi bağı,

Hastanesi de dertlilerin otağı,

Sana misafir geldim Osmaniye.

Zorkun yaylası da yücedir yüce,

Cebelibereket başımın tacı,

Ovayı sular Arslantaş Barajı,

Sana misafir geldim Osmaniye.

Amanos dağları sıralı dağlar,

Kanlıgeçit’te her gün kanlar çağlar,

Nice öksüz kalan yavrular ağlar,

Sana misafir geldim Osmaniye.

Derdi Derya akar gözümün yaşı,

Seherin vaktinde ezanın vakti,

Bana mekan oldu Karaçay taşı,

Sana misafir geldim Osmaniye

-4-

Şu dünyaya geldim çekerim çile

Beni gamlar sardı halim perişan.

Zalim yar, şen beni düşürdün dile,

Beni gamlar sardı halim perişan

Atamı ayırdın zindana koydun,

On beş yıl beni gurbete saldın,

Gül yüzlü yarimi benden ayırdın,

Beni gamlar sardı halim perişan.

Derdim az gibi iki hanım verdin

Dokuz bebeklerle üçünü aldın,

Arayıp dert için beni mi buldun?

Beni gamlar sardı halim perişan.

Benim derdim derya tefsire gelmez,

Lokman Hekim gelse çare bulamaz,

Yarem göz göz olmuş tedavi olmaz,

Beni gamlar sardı halim perişan.

-5-

Hoş yar ile vardır benim pazarım,

Muhabbet bağına girmeli gönül.

Sahrada divane olmuş gezerim,

Arı gibi balın dermeli gönül.

Gönül, gel seninle sadık kalalım,

Leyla’nın aşkıyla mecnun olalım,

Sen Şirin ben Ferhat dağı delelim,

Garip gibi murat almalı gönül.

Bilmem ki,ben sadık yare neyledim,

Dertliyim derdimi döktüm söyledim,

Azdı yaralarım şifa bulmadım,

Aşkın çilesini çekmeli gönül.

Âşık Derdi Derya yeter söyleme,

Aşkın deryasına dalıp boylama,

Coşkun sular gibi akıp çağlama,

Çağlayan göz yaşını silmeli gönül.

-6-

Hasret ateşine yanıp yakılan,

Ağlayıp göz yaşını siler kavuşur.

Ferhat gibi Şirin’ine sarılan,

Külünkle dağları deler kavuşur.

Dost ile tanışıp tanık olanlar,

Dost aşkına bağrı yanık olanlar,

Aşkı özü sözü sadık olanlar,

Gönlümü sağ yara bağlar kavuşur

Mecnun gibi çölde dönen âşıklar,

Sadık bir ikrara kanan âşıklar,

Kerem gibi aşka yanan âşıklar,

Aşkıyla sinesini dağlar kavuşur.

Benlik dağlarını hızla aşanlar,

Hak aşkına yana yana pişenler,

Irmak gibi enginlere coşanlar,

Bulur ummanı dolar kavuşur.

Derdi Derya’m gözden kanlı yaş döken,

Ayrılık âşığın belini büken,

Âşık, maşuğun hasretin çeken,

Can kurban verenler güler kavuşur.

-7-

Eğer katre isen yetiş deryaya,

Nice alem gezer derya içinde,

Gerçek olan düşmez kuru kavgaya,

On sekiz bin alem derya içinde.

Deryanın dalgası çoktur sayılmaz,

Gerçek kaptan olan perişan olmaz,

Hikmetleri çoktur her can anlamaz,

Gemi vapur gezer derya içinde

Derdiderya çoştu yürekler yakar

Nehirler yol almış deryaya akar

Alem seyrine çıkmış da bakar

Deryalarda gezer derya içinde

-8-

Allah’ın sadık kulusun,

Yolum Hazreti Muhammet.

Sadıkların düz yolusun,

Dilim Hazreti Muhammet.

Hakk’a yakın bir delilsin,

Âşıkların cam gülüsün,

Gerçeklerin bülbülüsün,

Gülüm Hazreti Muhammet.

Kusur bende af sendedir,

Sevgi aşkın bu candadır,

Serim senin yolundadır,

Balım Hazreti Muhammet.

Yücesin şefahat kani,

Vicdanımla sevdim seni,

Erittün kül ettin beni,

Selim Hazreti Muhammet.

Derdi Derya, Şahı merdan,

Gece gündüz yandım nârdan,

Medet mürüvet yaradan,

Malüm Hazreti Muhammet.

-9-

Gel benim dertli sazım,

Seni göresim geldi.

Yandı kül oldu özüm,

Seni göresim geldi.

Sazım nazlanma hele,

Hasret kaldım ben tele,

Göz yaşın döndü sele,

Seni göresim geldi.

Sazım ağlarsam ağla,

Durma gözyaşım çağla,

Azdırma yarem bağla,

Seni göresim geldi.

Sazım bak telin paslı,

Seni çalanda yaslı,

Ben Kerem sende Aslı,

Seni göresim geldi.

Derdi Derya’dır derdim,

Çok şükür sazımı gördüm,

Alıp sineme sardım,

Seni göresim geldi.

-10-

Dedim kardeş zaman nasıl?

Dediler bozuktur bozuk.

Dedim alış veriş nasıl?

Dedi hep kazıktır kazık.

Dedim durmayın çalışın,

Dedi var mı senin işin?

Dedim İngiltere’ye koşun,

Dedi yazık sana yazık.

Bitmiyor artıyor bu gam,

Çevremizde dolu yamyam,

Bizi perişan etti zam,

Bağrımız eziktir ezik.

Dedim Derdi Derya’yı tanı,

Ben görmedim hani hani?

Dedim şu dünya medeni,

Dedi çok uzaktır uzak.

-11-

Horasan’da bir er geldi

İlim dolu Hacı Bektaş,

Kırk şehirde bayram oldu.